İcra takibinde borçlunun elindeki en güçlü ve en kısa ömürlü araç, ödeme emrine itirazdır. Bu rehber, itiraz hakkının nasıl korunacağını ve ödeme emrinin geç ya da usulsüz tebliğ edildiği hâllerde borçlunun hangi yolları kullanabileceğini anlatıyor.
İtirazın Takibi Durduran Gücü
İİK sisteminde ilamsız takipte borçlunun süresinde yaptığı itiraz, takibi kendiliğinden durdurur. Bu, borçluya çok ciddi bir avantaj sağlar: ispat yükünü alacaklının üzerine bırakır ve haciz aşamasını erteler. Buna karşılık süre kaçırıldığında takip kesinleşir ve borçlu artık esasa ilişkin savunmalarını çok daha dar bir alanda ileri sürebilir. İtiraz dilekçesinin icra dairesine verilmesi yeterlidir; ayrı bir dava açmak gerekmez.
Neye İtiraz Edildiği Açık Yazılmalıdır
İtiraz, borcun tamamına yönelik olabileceği gibi yalnızca bir kısmına da yöneltilebilir. Uygulamada üç ayrım önemlidir:
- Borca itiraz: Borcun hiç doğmadığı, ödendiği veya sona erdiği ileri sürülür.
- İmzaya itiraz: Senede dayalı takiplerde imzanın borçluya ait olmadığı açıkça belirtilmelidir; açıkça belirtilmezse imza kabul edilmiş sayılabilir.
- Faize ve ferîlere itiraz: Ana borç kabul edilse bile faiz oranı, işleyiş tarihi veya masraf kalemleri ayrıca tartışılabilir.
Kısmi itirazda itiraz edilmeyen bölüm bakımından takip devam eder; bu nedenle rakamsal ayrım dilekçede net gösterilmelidir.
Ödeme Emri Geç Ulaştıysa: Usulsüz Tebligat İddiası
Borçlunun takipten haciz aşamasında haberdar olması, uygulamada sık karşılaşılan bir durumdur. Eski adrese yapılan tebliğ, komşuya ya da yetkisiz kişiye bırakılan evrak, muhtarlığa teslimde usule uyulmaması gibi hâllerde tebligatın usulsüzlüğü ileri sürülebilir. Bu iddiada belirleyici olan öğrenme tarihidir: borçlu, takibi hangi tarihte ve hangi vesileyle öğrendiğini açıkça bildirmeli ve bunu destekleyen kaydı sunmalıdır. Banka hesabına konulan blokenin tarihi, kendisine ulaşan bir bildirim ya da dosya sorgu kaydı bu konuda kullanılabilir. Usulsüzlük kabul edilirse tebliğ, öğrenme tarihinde yapılmış sayılır ve itiraz süresi o tarihten işlemeye başlar.
Haciz Baskısı Altındaki Borçlunun Araçları
Takip kesinleşmiş olsa bile borçlunun tümüyle savunmasız kaldığı düşünülmemelidir. Haczedilemeyecek mal ve haklara ilişkin şikâyet, maaş haczinde kesinti oranının aşılmasına itiraz, evin zaruri eşyalarının haczine karşı başvuru ve borç ödemeden aciz belgesi düzenlenmesine ilişkin süreçler ayrı ayrı işletilebilir. Ayrıca borcun ödendiği veya zamanaşımına uğradığı yönündeki iddialar, HMK ve İİK çerçevesinde açılacak davalarla ileri sürülebilir.
İtirazın Kaldırılması Aşamasına Hazırlık
İtiraz üzerine alacaklı, elindeki belgeye göre icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını ya da genel mahkemede itirazın iptalini isteyebilir. Borçlu açısından bu aşamanın hazırlığı, itiraz dilekçesiyle birlikte başlar: ödeme dekontları, mutabakat yazışmaları ve sözleşme metni baştan derlenmelidir. Kötüniyet veya haksız takip iddialarının gündeme gelebileceği düşünülerek, itirazın dayanağı tutarlı biçimde kurulmalıdır.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme sunar. İcra dosyalarında süreler kısadır ve dosyadaki belgelere göre değişir; adım atmadan önce dosyanızı inceleyen bir hukukçudan görüş almanız gerekir.