Banka hesabına konulan bir haciz, çoğu zaman borçlunun süreçten ilk haberdar olduğu andır. Oysa 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu bakımından o an, sürelerin çoktan işlemeye başladığı bir noktadır. Bu nedenle e-haciz sonrası atılacak ilk adım para talebine itiraz etmek değil, dosyanın hangi aşamada olduğunu tespit etmektir.
Önce sorulacak soru: ödeme emri usulüne uygun tebliğ edildi mi
Elektronik hacizle karşılaşan borçluların önemli bir kısmı, ödeme emrinin eski adrese veya kendisine ulaşmayan bir yolla gönderildiğini sonradan öğrenir. Bu durumda tartışmanın odağı borcun varlığı değil, tebligatın geçerliliğidir. Dosya örneği alındığında tebliğ evrakının tarihi, adresi ve kime teslim edildiği bilgisi ayrıca not edilmelidir; itirazın dayanağı burada şekillenir.
İtirazın adresi hangi kapıdır
Uygulamadaki en yaygın hata, birbirinden farklı iki yolu karıştırmaktır. Ödeme emrine karşı borca veya imzaya yönelik itiraz, icra dairesine yapılan bir işlemdir. Buna karşılık icra dairesinin bir işleminin usule aykırı olduğu iddiası ile itirazın kaldırılması gibi talepler icra mahkemesinin alanına girer. Dilekçenin yanlış kapıya bırakılması, kısa süreler nedeniyle telafi imkânı bırakmayabilir.
Haczedilemezlik iddiasını destekleyen belgeler
- Hesaba giren tutarın maaş olduğunu gösteren bordro ve işveren yazısı
- Emekli aylığı veya sosyal yardım niteliğindeki ödemelerin kurum dökümü
- Hesabın yalnızca bu ödemeler için kullanıldığını gösteren hesap hareketleri
- Nafaka gibi özel nitelikli alacakların yatırıldığına ilişkin kayıtlar
Bu iddiada belirleyici olan, paranın niteliğinin hesap hareketleri içinde ayrıştırılabilmesidir. Farklı kaynaklardan gelen tutarların tek hesapta karışması, ispatı gözle görülür biçimde zorlaştırır.
Borcun ödendiği ya da zamanaşımına uğradığı savunması
Ödeme savunmasında dekont tek başına yetmez; ödemenin hangi dosyaya ve hangi alacak kalemine mahsuben yapıldığı görünmelidir. Açıklamasız gönderilen tutarlar, alacaklı tarafından farklı bir borca sayılabilir. Zamanaşımı savunmasında ise süreyi kesen işlemlerin dökümü çıkarılmalı; dosyadaki her işlem tarihiyle birlikte listelenmelidir.
Şikâyet yolunun kendine özgü süresi
İcra dairesinin işlemine karşı şikâyet, kural olarak öğrenmeden itibaren işleyen kısa bir süreye bağlıdır. Buna karşılık kamu düzenine aykırılık oluşturan bazı hâllerde şikâyet süreye bağlı olmaksızın ileri sürülebilir. Bu ayrımın baştan yapılması, hangi itirazın acil hangisinin daha sonra gündeme getirilebileceğini gösterir ve dilekçe sırasını belirler.
Yukarıdakiler genel bilgilendirme niteliğindedir. Takibin türü, tebligatın durumu ve hesaptaki paranın kaynağı sonucu doğrudan etkilediğinden, haczi öğrendiğiniz gün dosya örneğini alıp bir hukukçuyla değerlendirmeniz yerinde olur.