Elektronik haciz uygulamalarında borçlunun en çok yaşadığı sorun, durumu ancak hesabına bloke konulduğunda öğrenmesidir. Oysa İİK ve HMK çerçevesinde işleyen süreçte, itiraz için tanınan zaman ödeme emrinin tebliğiyle başlar. Bu rehber, e-haciz karşısında hangi adımın hangi sırayla atılacağını ve alacaklıyla anlaşma seçeneğinin nasıl değerlendirileceğini ele alır.
Tebligatı Bulmadan Adım Atılmaz
İlk yapılacak iş, icra dosyasının hangi müdürlükte olduğunu ve ödeme emrinin ne zaman, hangi adrese tebliğ edildiğini tespit etmektir. Eski adrese yapılmış, mernis kaydıyla uyumsuz veya usulüne aykırı bir tebligat söz konusuysa, süre başlamamış sayılacağından itiraz imkânı korunur. Bu nedenle dosya incelemesinde tebliğ evrakının şerhleri, mazbatadaki imza ve tebliğ tarihi tek tek okunmalıdır.
İtirazın Türü Sonucu Belirler
Borca itiraz, imzaya itiraz ve yetkiye itiraz farklı sonuçlar doğurur ve bir kısmı süresinde ileri sürülmezse sonradan tamamlanamaz. Özellikle imzaya itirazın ayrıca ve açıkça yapılması gerekir; genel bir borç yoktur ifadesi bu itirazı kapsamaz. Kambiyo senetlerine dayalı takiplerde ise itiraz mercii ve usul farklıdır; genel haciz yoluna ilişkin bilgilerle hareket etmek hak kaybına yol açar.
Bloke Konulduktan Sonra Yapılabilecekler
- Haczedilemeyecek nitelikteki gelirlerin hesap hareketinden ayrıştırılması
- Maaş hesabında kanunun izin verdiği oranın aşılıp aşılmadığının kontrolü
- Emekli aylığı ve sosyal yardımlar bakımından şikâyet yolunun değerlendirilmesi
- Üçüncü kişiye ait paranın hesapta bulunması hâlinde istihkak iddiasının hazırlanması
- Aşkın haciz iddiası varsa dosya borcuyla haczedilen değerin karşılaştırılması
İcra Mahkemesine Başvuru Takvimi
- Dosya örneği ve tebligat evrakı temin edilir.
- İtiraz veya şikâyet ayrımı yapılır; süresi hesaplanır.
- Takibin durdurulması ya da işlemin iptali talebi ayrıca yazılır.
- Ödeme yapılmışsa dekontlar borç kalemleriyle eşleştirilir.
- Sonuca göre menfi tespit veya istirdat yolu planlanır.
Alacaklıyla Yapılandırma Görüşmesi
Birçok dosyada taksitlendirme, hacizlerin fiilen kaldırılması bakımından mahkemeden daha hızlı sonuç verir. Ancak protokol imzalanırken üç nokta netleşmelidir: taksitlerin ödenmesiyle hangi hacizlerin ne zaman kaldırılacağı, işleyecek faiz ve masrafların nasıl hesaplanacağı, bir taksitin aksaması hâlinde ne olacağı. Ayrıca ödeme yapmak bazı hâllerde borcun kabulü anlamına gelebileceğinden, borca itiraz iddiası taşıyan dosyalarda ödeme öncesinde bu sonucun değerlendirilmesi gerekir.
Son Söz
İcra dosyalarında süreler kısa ve telafisi güçtür. Takibin dayanağı, tebligatın usulü ve hesabın niteliği izlenecek yolu bütünüyle değiştirdiğinden, bloke öğrenilir öğrenilmez hukuki destek alınması yerinde olur.