Maaş haczi öğrenildiğinde ilk refleks çoğu zaman icra dairesine dilekçe yazmaktır; oysa yapılacak başvurunun itiraz mı yoksa şikâyet mi olduğu, sonucu tümüyle değiştirir. İİK ve HMK ekseninde bu rehber, maaş haczi sürecini usule aykırı işlem riski açısından denetler.
İtiraz mı, Şikâyet mi
Borcun kendisine ya da miktarına karşı çıkılıyorsa yol itirazdır ve ilamsız takipte ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine yapılır. Buna karşılık takip geçerli olmakla birlikte haciz işleminin kanuna aykırı yürütüldüğü ileri sürülüyorsa yol şikâyettir ve icra mahkemesine yöneltilir. Şikâyet de kural olarak yedi günlük süreye tabidir; ancak bir hakkın yerine getirilmemesi ya da kamu düzenine aykırılık hâllerinde süre aranmayabilir. Yanlış yola başvurulması, süre geçtikten sonra düzeltilemeyen bir kayıp doğurur.
Maaş Haczinde Sınırlar
- Maaş ve ücretlerin, kural olarak dörtte birinden az olmamak üzere haczedilebileceği kabul edilir
- Borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli kısım hâkim tarafından değerlendirilebilir
- Nafaka alacakları bakımından bu sınırlamalar farklı uygulanır
- Birden fazla haciz varsa, sıraya göre işlem yapılır; ikinci haciz birincisi bitmeden infaz edilmez
- Emeklilik ve sosyal güvenlik ödemelerinin haczi bakımından özel kurallar bulunur
Usulsüz Tebligat İddiası
Maaş haczi çoğu zaman borçlunun takipten haberi olmadığı gerekçesiyle tartışma konusu olur. Tebligatın eski adrese yapılması, komşuya bırakılırken gerekli açıklamaların mazbataya yazılmaması ya da adres araştırması yapılmadan doğrudan resen tebligata geçilmesi sık rastlanan sakatlıklardır. Usulsüz tebligat ileri sürülürken öğrenme tarihinin ne olduğu açıkça bildirilmeli, bu tarihi destekleyen belge dosyaya konulmalıdır.
İşveren Tarafının Yükümlülüğü
Haciz müzekkeresi kendisine ulaşan işveren, kesinti yapmak ve icra dairesine bildirimde bulunmakla yükümlüdür. Kesinti yapılmaması ya da çalışanın işten ayrıldığının bildirilmemesi işveren yönünden sorumluluk doğurabilir. Bu nedenle işveren de müzekkerenin kapsamını, kesinti oranını ve varsa önceki hacizlerin sırasını kayıt altına almalıdır.
Başvuru Öncesi Kontrol Listesi
- Takip dosyası numarası ve ödeme emri tebliğ tarihi doğrulandı mı?
- Öğrenme tarihi belgeye bağlandı mı?
- Talep, haczin kaldırılması ve oranın düşürülmesi olarak kademelendirildi mi?
- Kesinti bordroları aylık olarak arşivlendi mi?
Bu metin genel bilgilendirme sağlar. Takibin türü ve tebligat geçmişi sonucu belirlediğinden, maaş kesintisini fark ettiğiniz gün süreleri kaçırmadan hukuki değerlendirme almanız önerilir.