Maaşına haciz konulduğunu çoğu borçlu, kendisine gelen bir tebligattan değil, bordrosundaki kesintiden ya da işvereninin sözlü uyarısından öğrenir. İcra ve İflas Kanunu itiraz ile şikâyeti birbirinden ayırdığı için, bu tabloda önce hangi yolun açık olduğu belirlenmeli; tebligatın geç ulaşması hâlinde sürenin hangi tarihten başlatılacağı ayrıca tartışılmalıdır.
Önce ayrım: itiraz mı, şikâyet mi?
Ödeme emrine itiraz borcun kendisine yöneliktir ve icra dairesine yapılır; süresinde yapıldığında ilamsız takibi durdurur. Buna karşılık kesinti oranına, haczedilemez nitelikteki bir kalemin haczedilmesine veya icra müdürünün işlemine yönelik başvuru şikâyet yoluyla icra hukuk mahkemesine taşınır. İki yol karıştırıldığında dosya esasa girilmeden süre veya görev yönünden reddedilebilir. Belirleyici olan dilekçenin başlığı değil, talebin hukuki niteliğidir.
Tebligat geciktiğinde başlangıç tarihi nasıl savunulur?
En sık karşılaşılan durum, ödeme emrinin adres kayıt sistemindeki adrese bırakılması ve borçlunun dosyadan fiilen çok sonra haberdar olmasıdır. Böyle bir dosyada tebligatın usulüne uygun yapılıp yapılmadığı; mazbatadaki şerhler, dağıtıcının beyanı, adres araştırmasının içeriği ve komşu/muhtar bildirimi üzerinden denetlenir. Tebligat usulsüz ise sürenin fiilî öğrenme tarihinden işlediği ileri sürülür. Ancak öğrenme tarihi de somut bir belgeyle desteklenmelidir: kesintinin göründüğü ilk bordro, banka hesap hareketi ya da işverenin yazısı bu noktada belirleyici olur.
Kesinti ve muvafakat denetimi
- Ücret haczinde kanunun öngördüğü üst sınırın aşılıp aşılmadığı
- Nafaka alacakları bakımından farklı bir rejim uygulanması gerekip gerekmediği
- Borçlunun daha yüksek kesintiye muvafakatinin haciz tarihinden sonra verilip verilmediği
- Aynı ücrete birden fazla dosyadan haciz varsa sıranın doğru işletilip işletilmediği
- Haciz ihbarnamesinin işverene ulaştığı tarih ile ilk kesinti dönemi arasındaki uyum
Dosyayı toparlama sırası
- Dosya safahatı ve tüm tebligat mazbataları elektronik sistemden çıkarılır.
- İşverenden ihbarnamenin geliş tarihi ve aylık kesinti tablosu yazıyla istenir.
- Öğrenme tarihini gösteren belgeler tarih sırasına dizilerek tek sayfada özetlenir.
- İtiraz veya şikâyet dilekçesi, talep sonucu kalem kalem yazılarak hazırlanır.
- Gecikme riski varsa takibin veya kesintinin durdurulmasına ilişkin ayrı talep eklenir.
Sonuç yerine
Maaş haczi dosyalarında kaybedilen hakların çoğu, esasa ilişkin bir zayıflıktan değil, birkaç günlük süre kaymasından doğar. Buradaki açıklamalar genel çerçeveyi anlatır; kesinti oranı, muvafakatin geçerliliği ve tebligatın usulü her dosyada ayrı incelenmesi gereken başlıklardır. Bordronuzda beklenmedik bir kesinti gördüğünüzde, gün kaybetmeden bir hukukçuyla dosya safahatını birlikte okumanız yerinde olur.