Ödeme güçlüğü içindeki bir borçlu için konkordato, takiplerin durdurulup borcun yapılandırılmasına imkân veren bir korunma yoludur. Ancak bu korumadan yararlanmanın ilk şartı, talebin doğru mahkemeye ve eksiksiz belgeyle sunulmasıdır. İİK ve HMK burada iki ayrı kanalı birbirinden ayırır: konkordato talebi ile icra dairesi işlemlerine karşı şikayet aynı yere gitmez.
Talebin Muhatabı İcra Mahkemesi Değildir
Konkordato talebi asliye ticaret mahkemesine sunulur. Yetkili yer, borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yerdir; iflasa tabi olmayan borçlular bakımından ise yerleşim yeri esas alınır. Talebi icra hukuk mahkemesine sunmak, görev yönünden reddine yol açar ve bu arada alacaklıların başlattığı takipler işlemeye devam eder. Mühlet kararı verilmeden geçen her hafta, malvarlığı üzerindeki baskının artması demektir.
Geçici Mühletin Borçluya Sağladığı Koruma
Talep belgeleriyle birlikte sunulduğunda mahkeme geçici mühlet kararı verir ve komiser görevlendirir. Bu kararla birlikte borçlu aleyhine yeni takip yapılması kural olarak engellenir, başlamış takipler durur; belirli alacak türleri bakımından istisnalar bulunur. Borçlu bu dönemde işletmesini komiserin gözetiminde yürütmeye devam eder. Mühlet, borçluyu yükümlülükten kurtarmaz; aksine mahkemenin ve komiserin belirlediği sınırlar içinde hareket etmeyi gerektirir. Bu sınırların aşılması mühletin kaldırılması sonucunu doğurabilir.
Şikayet ve İtirazın Ayrı Kanalları
- İcra dairesinin işlemlerine karşı şikayet icra hukuk mahkemesine yapılır ve kısa süreye tabidir.
- Ödeme emrine itiraz, icra dairesine yöneltilir; itirazın kaldırılması ise mahkemede görülür.
- Konkordato sürecine ilişkin kararlar ve alacaklıların itirazları asliye ticaret mahkemesinde değerlendirilir.
- Mühlete rağmen sürdürülen takip işlemlerine karşı gidilecek yer, işlemin niteliğine göre belirlenir.
Yanlış Mercie Başvurunun Sonuçları
Mühlet kararına rağmen devam eden bir haciz işlemine karşı doğrudan ticaret mahkemesine başvurulması ya da tersine, konkordato talebinin icra dosyası içinde ileri sürülmesi uygulamada sık görülen hatalardır. Her iki hâlde de esasa girilmez; ancak asıl kayıp, şikayet için öngörülen kısa sürenin bu arada dolmasıdır. İcra hukukunda süreler dar tutulduğundan, merci hatası çoğu zaman hakkın kendisini ortadan kaldırır.
Belge Hazırlığında Eksiksizlik
- Güncel bilanço, gelir tablosu ve ara dönem finansal veriler hazırlanır.
- Alacaklıların isim, adres ve alacak tutarlarını gösteren liste düzenlenir.
- Ödeme teklifi, kaynağı gösterilerek ve gerçekçi biçimde kurgulanır.
- Teklifin uygulanabilirliğini destekleyen finansal analiz raporu temin edilir.
- Rehinli ve imtiyazlı alacaklar ayrı başlıkta gösterilir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla kaleme alınmıştır. İşletmenin yapısı, borç kompozisyonu ve alacaklıların tutumu süreci belirleyeceğinden, talep sunulmadan önce mali müşavir ve avukatla birlikte çalışılması önerilir.