Yatırım vaadiyle yönlendirilen paranın ardından hesabın bloke edilmesi, mağdur açısından iki katmanlı bir sorun yaratır: bir yandan kaybedilen tutarın izi sürülmeli, diğer yandan kişinin kendi hesabındaki kısıtın kaynağı çözülmelidir. Bu iki katman farklı mercilere aittir ve karıştırıldığında hem para hem zaman kaybedilir. Aşağıdaki kontrol listesi, blokenin türünü doğru okumaya ve başvuruyu ilk seferde yetkili yere yapmaya odaklanır.
Önce Blokenin Kaynağını Ayırt Edin
Uygulamada birbirine benzeyen ama hukuki rejimi tamamen farklı üç durum vardır:
- Banka kaynaklı kısıt: 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ve iç mevzuat gereği şüpheli işlem değerlendirmesiyle uygulanan sınırlama. Muhatap önce bankanın kendisidir.
- İdari nitelikli tedbir: 5549 sayılı Kanun çerçevesinde mali suçlarla mücadele mevzuatına dayanan askıya alma işlemleri.
- Adli el koyma: soruşturma kapsamında verilen karara dayanan bloke. Buna karşı itiraz, bankaya dilekçe vermekle değil, karara karşı öngörülen yargısal yolla ileri sürülür.
Bankaya yapılan itirazın adli el koyma kararını kaldırma gücü yoktur; aynı şekilde savcılığa yapılan başvuru da bankanın kendi risk politikasından doğan kısıtı doğrudan sonlandırmaz.
Kayıp Paranın İzini Sürerken Kaybedilmemesi Gereken İlk Saatler
Havale veya EFT sonrası paranın birden çok hesap arasında dolaştırılması yaygındır. Bu nedenle şikâyet dilekçesinde alıcı IBAN, işlem tarihi ve saati, referans numarası ve varsa aracı platform bilgisi eksiksiz yer almalıdır. Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanması TCK 282'de düzenlenmiş olup, para hareketlerinin zincir hâlinde ortaya konması soruşturmanın seyrini doğrudan etkiler.
Dosya İçin Somut Kontrol Listesi
- Platformla yapılan tüm yazışmalar, ekran görüntüleri ve tanıtım mesajları kronolojik olarak numaralandırılır.
- Banka hesap hareketleri, işlem dekontları ve varsa kripto varlık transfer kayıtları tek dosyada birleştirilir.
- Paranın kime, hangi hesaba ve hangi açıklamayla gönderildiği tablo hâlinde çıkarılır.
- Platformun sermaye piyasası mevzuatı ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeler kapsamında yetkili olup olmadığı araştırılır.
- Bloke bildirimi yazılı olarak talep edilir; sözlü açıklamalarla yetinilmez.
Sık Yapılan ve Sonucu Değiştiren Hatalar
- Yalnızca telefonla bankayı arayıp yazılı başvuru yapmamak, dolayısıyla süre başlangıcını ispatlayamamak.
- Şikâyeti tek bir kişiye yöneltip para zincirindeki diğer hesap sahiplerini dosya dışında bırakmak.
- Kayıp tutarı hesaplarken komisyon, kur farkı ve ara transferleri gözden kaçırmak.
- Aynı olay için birbiriyle çelişen içerikte dilekçeleri farklı makamlara vermek.
Paralel Yürütülmesi Gereken İki Süreç
Ceza soruşturması ile alacağın tahsiline yönelik hukuk yolu birbirinden bağımsız ilerler. Soruşturmanın sonucunu beklemek bazen zamanaşımı ve tahsil kabiliyeti bakımından risk yaratır. Bu nedenle tedbir talebinin ne zaman ve hangi dosyada ileri sürüleceği baştan planlanmalıdır.
Burada aktarılanlar yol gösterici genel bilgilerdir. Blokenin dayanağı ve para akışının yapısı her dosyada farklıdır; işlem belgelerinizle birlikte bir hukukçuya danışmadan adım atmamanız önerilir.