Maaşına haciz konulduğunu bordrodan öğrenen borçlunun ilk refleksi genellikle icra dairesine dilekçe vermektir. Oysa İİK sisteminde takibe itiraz ile icra işleminden şikâyet iki ayrı kurumdur ve farklı mercilere yapılır. Bu ayrımı kaçırmak, hem kesintinin sürmesine hem de itiraz süresinin boşa geçmesine yol açar.
İki Ayrı Kurum, İki Ayrı Adres
- Ödeme emrine itiraz: Borcun veya imzanın kabul edilmediği hâllerde itiraz icra dairesine yapılır. Genel haciz yolunda bu süre yedi gündür ve süresinde yapılan itiraz takibi durdurur.
- İcra işleminden şikâyet: Haczin kapsamı, oranı veya usulü hukuka aykırıysa başvuru icra mahkemesine yapılır. Kamu düzenine aykırılık hâlleri dışında bu başvuru da kısa bir süreye tabidir.
- Kambiyo senedine dayalı takip: İtiraz süresi ve mercii genel haciz yolundan farklıdır; ödeme emrindeki bilgi kutusu mutlaka okunmalıdır.
Kesinti Oranının Denetimi
İİK, maaş ve ücretlerin tamamının haczedilemeyeceğini, kural olarak ancak dörtte birinin kesilebileceğini öngörür. Nafaka alacakları bu sınırlamanın dışındadır ve öncelikli olarak tahsil edilir. Borçlunun ve ailesinin geçinmesi için gerekli miktar dikkate alınır. Uygulamada karşılaşılan hatalar şunlardır: ihbar ve kıdem tazminatı gibi ödemelerin niteliği gözetilmeden tamamının kesilmesi, birden fazla dosyanın aynı anda kesinti yapması, asgari geçim düzeyinin altına inen kesintiler.
Başvuru Öncesi Belge Listesi
- Son üç aya ait bordro ve banka hesap ekstresi.
- İşverene gönderilen haciz müzekkeresinin tarih ve dosya numarası.
- Aynı borçlu hakkındaki diğer icra dosyalarının listesi ve sıra durumu.
- Nafaka yükümlülüğü varsa ilam veya anlaşma metni.
- Ödeme emri tebliğ tarihini gösteren tebligat parçası.
Muvafakat ve Feragat Tuzağı
Kanun, maaş haczine ilişkin sınırın borçlunun rızasıyla aşılabileceği durumlar öngörür; ancak bu rızanın ne zaman verildiği önemlidir. Haciz konulmadan önce, borç doğarken alınan genel nitelikli muvafakatler ile takip başladıktan sonra verilen rıza aynı sonucu doğurmaz. Sözleşme ekinde imzalanan matbu metinlerin bu yönüyle incelenmesi gerekir.
Taksitlendirme ve Haczin Kaldırılması
Alacaklıyla yapılacak taksit anlaşması, haczin kaldırılması sonucunu kendiliğinden doğurmaz; anlaşmanın dosyaya bildirilmesi ve müzekkerenin kaldırılmasının talep edilmesi gerekir. Kesintinin durdurulması yazısı işverene ulaşana kadar bordrodan kesinti devam eder.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. Takibin türü ve tebliğ tarihi başvurulacak mercii değiştirdiğinden, dosya suretinizi bir avukatla inceleterek hareket etmeniz süre kaybını önler.