Konkordato sürecine giren bir borçlunun ya da o borçludan alacaklı olanın en somut biçimde karşılaştığı konu, ücret üzerindeki kesintilerin ne olacağıdır. İİK ve HMK ekseninde hazırlanan bu rehber, konkordato ile maaş haczinin kesiştiği noktada hangi talebin hangi mercie yöneltileceğini ve yanlış kapıya başvurmanın nasıl hak kaybına dönüştüğünü ele alır.
İki Ayrı Merci, İki Ayrı Süreç
Konkordato talebi ve mühlet kararları asliye ticaret mahkemesinin işidir. Buna karşılık maaş haczinin dayanağı olan icra takibi, haciz müzekkeresi ve kesinti oranına ilişkin işlemler icra dairesince yürütülür; bu işlemlere karşı yapılacak şikâyet ve itirazlar ise icra hukuk mahkemesine gider. Uygulamada en sık görülen hata, mühlet kararı verildiği hâlde işveren kesintiye devam ettiğinde bu durumun konkordato dosyasına dilekçeyle bildirilmesiyle yetinilmesidir. Doğru adım, kesintiyi yapan icra dosyası üzerinden işlem tesis ettirmek ve gerekiyorsa icra hukuk mahkemesine başvurmaktır.
Mühletin Takiplere Etkisi
- Geçici ve kesin mühlet kararları, kural olarak borçlu aleyhine takip yapılmasını ve başlamış takiplerin sürdürülmesini engeller.
- Nafaka alacaklarına ilişkin takipler bu korumadan etkilenmez; ücretten nafaka kesintisi devam eder.
- Rehinle temin edilmiş alacaklarda takip bakımından farklı bir rejim uygulanır.
- Mühletten önce konulmuş hacizlerin akıbeti, mühlet kararının kapsamına ve komiserin tespitlerine göre değerlendirilir.
Ücret Haczinde Ölçü
Maaş ve ücret üzerindeki haciz sınırsız değildir; İİK, ücretin ancak belirli bir kısmının haczedilebileceğini, borçlunun ve ailesinin geçimi için zorunlu olan bölümün haczedilemeyeceğini öngörür. Nafaka alacakları bu sınırlamanın dışındadır. Birden fazla haciz varsa sıra cetveline göre işlem yapılır; işverenin sırayı gözetmeden kesinti yapması, hem borçlu hem alacaklı yönünden şikâyete konu olabilir.
Adım Adım Doğrulama
- Mühlet kararının tarihi ile haciz müzekkeresinin işverene tebliğ tarihi karşılaştırılır.
- Kesintiyi yapan icra dosya numarası ve kesinti oranı işverenden yazılı olarak istenir.
- Kesintinin dayanağı nafaka mı, adi alacak mı, kamu alacağı mı olduğu belirlenir.
- Hatalı işlem tespit edilirse şikâyet için öngörülen sürenin işlemi öğrenme tarihinden başladığı not edilir.
- Komisere yapılan bildirimin, icra dosyasındaki talebin yerine geçmediği unutulmaz.
Alacaklı Tarafın Kontrolleri
Alacaklı için kritik eşik, alacağın konkordato projesine doğru tutar ve nitelikte kaydedilip kaydedilmediğidir. Alacak bildirimi süresinde yapılmazsa ya da imtiyazlı nitelik ileri sürülmezse, sonradan yapılacak itirazlar sınırlı kalır. Alacaklılar toplantısı ve tasdik aşamasındaki itiraz hakkının kullanılacağı yer de yine ticaret mahkemesidir; icra dairesine yapılacak bir başvuru bu hakkı korumaz.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır ve her dosyanın mühlet kapsamı, alacak yapısı ve tarih sıralaması farklı sonuç doğurabilir. Ücretinden kesinti yapılan ya da alacağını konkordatoya bildirecek olan tarafların, işlem yapmadan önce dosyaya özgü değerlendirme alması önerilir.