İcra dosyasında hak kaybı çoğunlukla itirazın gecikmesinden değil, itirazın yanlış kapıya yapılmasından doğar. İİK, icra dairesinin işlemleri ile mahkemenin karar vereceği konuları ayrı ayrı düzenler; usul mevzuatı ise sürelerin hesabına çerçeve çizer. Satış aşaması ve maaş haczi, bu ayrımın en çok karıştığı iki başlıktır.
İcra Dairesi mi, İcra Mahkemesi mi?
Bir işlemin kanuna aykırı ya da hadiseye uygun olmadığı iddiası şikâyet yoluyla icra mahkemesine götürülür. Borcun bulunmadığı, imzanın inkârı veya zamanaşımı gibi iddialar ise takibin türüne göre itiraz kurumuna tabidir ve muhatabı çoğu zaman icra dairesidir. Aynı dilekçede her ikisinin karıştırılması, esasen haklı bir talebin süre yönünden değerlendirilmemesine yol açabilir. Dilekçenin başlığından önce hangi kurumun işletildiğine karar verilmelidir.
Maaş Haczinde Sınırlar ve Sıra
Ücret ve maaşların tamamı haczedilemez; İİK, borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli kısmı koruyarak haczi belirli bir orana kadar mümkün kılar ve bu oran dörtte birden az olamaz. Nafaka alacakları bakımından ise özel bir düzen geçerlidir. Sosyal güvenlik mevzuatı uyarınca emekli aylıkları kural olarak haczedilemez; borçlunun bu yönde açık muvafakati veya nafaka alacağı bulunması hâli ayrıktır. Uygulamada üzerinde durulması gereken noktalar şunlardır:
- Kesinti oranı doğru mu, birden fazla dosya varsa sıraya göre mi uygulanıyor?
- İkramiye, prim ve yol yardımı gibi ödemeler kesintiye dâhil edilmiş mi?
- Emekli aylığına yönelik kesinti için geçerli bir muvafakat var mı?
- Müzekkere işverene tebliğ edilmiş mi, işveren bildirim yükümlülüğünü yerine getirmiş mi?
Satış Aşamasında Kısa ve Kesin Süreler
Kıymet takdiri raporunun tebliğinden itibaren rapora itiraz için tanınan süre yedi gündür ve icra mahkemesine yapılır. Aynı şekilde ihalenin feshi talebi de kısa bir süreye tabidir. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir; sonradan dosyaya sunulan yüksek bir değerleme raporu, süresinde itiraz edilmemişse sonuç doğurmaz. Satış talebinin de hacizden itibaren kanunda öngörülen süre içinde yapılması gerekir; aksi hâlde haciz düşer ve alacaklı sıra bakımından zarar görür.
Elektronik Satış Düzeninde Takip Yükümlülüğü
Satışlar elektronik ortamda yürütüldüğünden, ilan ve teklif takvimi dosyanın kendisinden izlenmelidir. İlanın usulüne uygun yapılmaması, ihalenin feshi sebebi olarak ileri sürülebilir; ancak bunun için ilan tarihleri, tebligat parçaları ve satış ilanı metni delil olarak saklanmalıdır.
Sonuç
İcra dosyalarında bir haftalık süreler olağandır ve çoğu kez tebliğ tarihi belirleyicidir. Dosyanızdaki işlem tarihleri ile tebligat evrakı incelenmeden verilecek genel bir yanıt yanıltıcı olur; takibin aşamasına göre bir hukukçuyla değerlendirme yapmanız uygun olacaktır.