Konkordato sürecinin amacı, borçluya nefes aldıran bir zaman dilimi yaratmaktır. Uygulamada bu amacı en çok zedeleyen durum, mühlet kararına rağmen elektronik sistemler üzerinden konulan hacizlerdir. E-haciz otomatik işlediği için karar tarihi ile sistemdeki kayıt arasındaki fark, borçlunun banka hesaplarını kilitleyebilir. Bu rehber, İİK ve HMK ekseninde bu tabloyu çözmenin usulünü ele alır.
Konkordatoda Karar Mercii
Konkordato talebini inceleyen ve mühlet kararı veren mahkeme asliye ticaret mahkemesidir. Yetki bakımından iflasa tabi borçlu için muamele merkezinin, diğer hâllerde yerleşim yerinin bulunduğu yer esas alınır. Buna karşılık mühlete rağmen yapılan takip işlemlerine yönelik şikâyetin muhatabı ticaret mahkemesi değil, takibin yapıldığı yerdeki icra mahkemesidir. Bu iki merciin karıştırılması, dosyanın haftalarca gecikmesine yol açar.
Mühletin Takiplere Etkisi
- Geçici veya kesin mühlet kararıyla birlikte, kanunda sayılan istisnalar dışında borçluya karşı takip yapılamaz ve başlamış takipler durur.
- Rehinle temin edilmiş alacaklar bakımından takip başlatılabilse de muhafaza tedbiri alınamaz ve satış yapılamaz.
- Kamu alacaklarının tahsiline ilişkin özel takip usulü de mühletin kapsamı dışında değildir.
- İşçi alacakları gibi bazı kalemler bakımından kanunda özel düzenleme bulunduğundan, her alacak kalemi ayrı değerlendirilmelidir.
Haciz Konulduğunda İzlenecek Sıra
- Mühlet kararının tarihi ile haciz müzekkeresinin sisteme düştüğü tarih karşılaştırılır.
- Karar örneği, bankaya ve haczi koyan birime resmî yazıyla bildirilerek kaldırılması istenir.
- Sonuç alınamazsa icra mahkemesine şikâyet yoluna başvurulur; şikâyet kural olarak öğrenmeden itibaren yedi gün içinde yapılır, kamu düzenine aykırılık hâllerinde ise süreye bağlı değildir.
- Hesabın niteliği ayrıca incelenir; sosyal güvenlik mevzuatı gereği bazı gelirler bakımından haciz ancak ilgilinin muvafakatiyle mümkündür.
- Konkordato komiserine bilgi verilerek işlemin dosyaya kaydı sağlanır.
Usule Aykırı İşlemin İki Yüzü
Bu dosyalarda hata yalnızca alacaklı tarafta olmaz. Borçlunun mühlet kararını ilgili kurumlara zamanında bildirmemesi, hacizlerin sistemde kalmasına yol açar. Buna karşılık mühleti bilerek işlem yapan alacaklı bakımından işlemin geçersizliği gündeme gelir. Bu nedenle bildirim yazılarının tarihleri ve tebliğ belgeleri, sonradan sorumluluk tartışmasının tek dayanağıdır.
Konkordatoda zamanlama, sürecin kendisi kadar önemlidir. Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; alacağın türü ve mühletin aşaması sonucu değiştirebileceğinden somut dosyada hukuki destek alınması yerinde olur.