Borçlunun konkordato talebinde bulunması, alacaklılar açısından takip sürecini bütünüyle dondurmaz; hangi takibin duracağı, hangi haczin devam edeceği ve mevcut maaş haczinin akıbeti İİK'nın kendi sistematiğine göre belirlenir. Bu belirsizlik, hem işveren hem çalışan hem de alacaklı bakımından kısa süreli itiraz pencerelerine yol açar.
Mühletin haciz üzerindeki etkisi
Konkordato talebiyle birlikte verilen geçici ve kesin mühlet, kural olarak borçlu aleyhine yeni takip yapılmasını ve mevcut takiplerin ilerlemesini engeller. Ancak bu koruma mutlak değildir; kanun bazı alacak türleri bakımından istisna öngörür. Nafaka alacakları gibi istisnaya giren kalemlerde takip devam edebilir. Bu nedenle mühlet kararı verildi diye tüm haciz işlemlerinin kendiliğinden kalkacağını varsaymak, uygulamadaki en sık rastlanan yanılgıdır. Mühletin kapsamı, kararın kendi metninden okunmalıdır.
Maaş haczinin sınırı
İİK, maaş ve ücretlerin tamamının haczedilmesine izin vermez; ücretin ancak belirli bir oranı haczedilebilir ve bu oran kanunda asgari bir eşikle güvence altına alınmıştır. Nafaka alacakları bakımından ise bu sınırlama farklı işler. Uygulamadaki hatalar genellikle şu noktalarda toplanır: kesintinin kanuni orandan yüksek yapılması, birden fazla haciz müzekkeresinin sıraya konulmadan aynı anda uygulanması ve ihbar tazminatı ile kıdem tazminatı gibi kalemlerin ücretle aynı rejime tabi tutulması.
Hangi yol: şikayet mi, itiraz mı
Burada kritik ayrım şudur: borcun kendisine yönelik itirazlar ödeme emri üzerine icra dairesine yapılırken, icra müdürlüğünün işleminin kanuna aykırılığı icra hukuk mahkemesine şikayet yoluyla ileri sürülür. Kanuni orandan fazla kesinti yapılması bir işlem hatasıdır ve şikayet konusudur. Şikayet için öngörülen süre kısadır ve öğrenmeden itibaren işler; ancak kamu düzenine aykırılık oluşturan hâllerde süresiz şikayet imkânı tartışılabilir. Bu ayrımın yanlış kurulması, dosyanın esasına hiç girilmeden reddine yol açar.
İzlenecek adımlar
- Haciz müzekkeresi ve icra dosyası örneği temin edilir.
- İşverenden yapılan kesintilerin aylık dökümü istenir.
- Kesinti oranı, kanuni eşikle karşılaştırılarak fark hesaplanır.
- Konkordato mühletinin kapsamı ve tarihi dosyaya işlenir.
- Şikayet dilekçesi, öğrenme tarihini belgeleyecek biçimde hazırlanır.
İşverenin sorumluluğu
Maaş haczi müzekkeresine yanıt vermeyen veya kesintiyi yapmayan işveren, ödemekle yükümlü tutulabileceği bir riskle karşılaşır. Buna karşılık kanuni orandan fazla kesinti yapan işveren de çalışanına karşı sorumluluk altına girer. Bu nedenle işveren tarafında da müzekkerelerin sıra ve oran kontrolünün yazılı bir prosedüre bağlanması yerinde olur.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. Alacağın türü, mühlet kararının kapsamı ve dosyadaki haciz sırası sonucu doğrudan etkilediğinden, ilk kesinti bordroya yansıdığı anda dosyanın hukuki olarak incelenmesi önerilir.