Konkordato talep eden bir işletmenin çalışanları ya da konkordato mühleti verilen bir borçlunun kendisi bakımından en somut soru şudur: maaştan yapılan kesinti duracak mı, durmayacak mı. Cevap tek cümleye sığmaz; çünkü mühletin türü, alacağın niteliği ve haczin ne zaman uygulandığı sonucu ayrı ayrı etkiler.
Mühletin takipler üzerindeki etkisi
İcra ve İflas Kanunu, konkordato talebi üzerine verilen geçici ve kesin mühlet süresince borçlu aleyhine takip yapılamamasını ve başlamış takiplerin durmasını esas alır. Ancak bu koruma mutlak değildir; kanun bazı alacaklar bakımından istisna öngörür ve rehinli alacaklar için ayrı bir rejim uygular. Nafaka alacakları bakımından uygulanan farklı düzen, uygulamada en sık gözden kaçan noktadır. Kesintinin durup durmayacağını değerlendirirken önce alacağın hangi kategoriye girdiği belirlenmelidir.
İşveren tarafında yükümlülük karışıklığı
Maaş haczi müzekkeresi kendisine tebliğ edilen işveren, konkordato mühletine ilişkin kararı doğrudan uygulayan taraf değildir. Mühlet kararının işveren nezdindeki dosyaya yansıtılması icra dairesi kanalıyla olur. İşverenin kendiliğinden kesintiyi durdurması ya da tersine, mühlete rağmen kesintiye devam etmesi ayrı sorumluluk tartışmaları doğurur. Doğru yol, mühlet kararının icra dosyasına sunulması ve dairenin buna uygun işlem yapmasının sağlanmasıdır.
Usule aykırı kesintide başvurulacak yol
Haczin veya kesintinin hukuka aykırı olduğu iddiası, kural olarak icra mahkemesine yapılacak şikâyetle ileri sürülür ve şikâyet süreye tabidir. Bu aşamada yapılan tipik hatalar şunlardır:
- Şikâyet yerine icra dairesine dilekçe verilerek sürenin geçirilmesi
- Kesintinin öğrenildiği tarihin belgelenmemesi
- Maaş bordrosu sunulmadan, kesilen tutarın tartışmaya açılması
- Haczedilemeyecek nitelikteki kalemlerin ayrıştırılmaması
- Birden fazla dosyadan yapılan kesintilerin tek dilekçede karıştırılması
Bordroyu dosyaya taşımak
Ücret üzerinden yapılacak kesintide kanun sınırlı bir oran öngörür ve bu oran brüt tutar üzerinden değil, kanunun tarif ettiği esasa göre hesaplanır. Bordronun kalem kalem sunulması, hangi ödemenin ücret niteliğinde olduğunu ve hangisinin haciz dışında kalması gerektiğini gösterir. Hesap tartışmasını belgeye dayandırmayan bir şikâyet, esasa girilmeden reddedilebilir.
Adım sırası
- Konkordato mühletine ilişkin karar ve tarihi temin edilir.
- Kesinti yapılan tüm icra dosyaları ve tarihleri listelenir.
- Alacağın türü, istisna kapsamına girip girmediği bakımından değerlendirilir.
- Mühlet kararı ilgili icra dosyalarına resmen sunulur.
- Devam eden hukuka aykırı kesinti varsa süresi içinde şikâyet yoluna gidilir.
Yukarıdaki açıklamalar genel çerçeve sunar; alacağın niteliği ve mühletin kapsamı dosyadan dosyaya değişir. Kesintinin durumu bakımından somut değerlendirme için hukuki destek alınması yerinde olur.