İcra takibinde asıl kırılma noktası haciz değil satıştır. Alacaklı için satış tahsilata giden tek kapı, borçlu için ise malvarlığının kesin olarak elden çıktığı andır. İİK'nın paraya çevirme rejimi ile HMK'nın genel usul kuralları bu aşamada iç içe geçer. E-haciz uygulamasının yaygınlaşmasıyla birlikte, banka hesapları üzerindeki blokelerin kapsamı da ayrı bir şikâyet konusu hâline gelmiştir.
Satış Talebinin Zamanlaması
Haciz koymak tek başına yeterli değildir; kanunda öngörülen süre içinde satış istenmediğinde haciz düşer ve alacaklı, sıra bakımından kazandığı üstünlüğü kaybeder. Bu nedenle her haciz için ayrı bir satış takvimi tutulmalı, kıymet takdiri raporunun tebliği ve itiraz süresi de aynı takvime işlenmelidir. Elektronik satış sisteminde ilan, teklif verme aralığı ve ihalenin tamamlanması ayrı ayrı takip edilmesi gereken aşamalardır.
İhalenin Feshine Yol Açan Tipik Aykırılıklar
- Satış ilanının ilgililere usulünce tebliğ edilmemesi
- Kıymet takdirinin güncelliğini yitirmiş olması veya taşınmazın niteliğini yansıtmaması
- Taşınmaz üzerindeki şerh, irtifak ve kira ilişkisinin şartnamede gösterilmemesi
- Teklif sürecinde sistemsel bir aksaklığın tutanağa geçirilmemesi
- Satışın, düşmüş bir haczin devamı gibi işlem görmesi
E-Haciz Uygulamasında Sınırlar
Elektronik hacizde en sık görülen şikâyet konusu, blokenin takip konusu alacak ve fer'ileriyle sınırlı tutulmayıp hesabın tamamını kapsayacak biçimde uygulanmasıdır. Maaş hesaplarında haczedilebilir kısmın aşılması, emekli aylığı gibi kanunen korunan ödemelerin bloke edilmesi ve aynı borç için birden çok hesaba eş zamanlı ve toplamda alacağı aşan bloke konulması, icra mahkemesine şikâyet yoluyla ileri sürülebilecek başlıklardır. Bloke tarihleri ile hesaba giren ödemenin niteliği, banka yazısıyla belgelenmelidir.
Süreci Kontrol Altında Tutmak İçin
- Her haciz için satış isteme süresinin son günü ayrı ayrı işlenir.
- Kıymet takdiri raporu tebliğ alınır alınmaz taşınmazın güncel değeriyle karşılaştırılır.
- Satış ilanının tebliğ evrakı, ihale sonrası şikâyet ihtimaline karşı dosyada saklanır.
- E-haciz yazıları ve banka cevapları tarih sırasıyla arşivlenir.
- İhalenin feshi talebi için öngörülen kısa süre, ihale tarihinden itibaren takvime alınır.
Satış aşamasındaki hatalar çoğu zaman geriye dönük olarak düzeltilemez; ihale kesinleştikten sonra ileri sürülen itirazlar sonuç doğurmayabilir. Takibin türü, malın niteliği ve borçlunun durumu değiştikçe izlenecek yol da farklılaştığından, satış öncesinde dosyanın bütün olarak hukukçu gözüyle denetlenmesi yararlı olur.