Hesabına erişemeyen bir kişinin ilk refleksi bankayı aramaktır; ancak bloke her zaman bankanın kendi kararından doğmaz. İşlemin kaynağı doğru teşhis edilmeden yapılan başvurular, hem zaman kaybettirir hem de dosyada yanlış bir tablo oluşturur. 5411, 5549, SPK kripto düzenlemeleri ve TCK 282 ekseninde hazırlanan bu rehber, süreci usule aykırı işlem riski üzerinden ele alır.
Önce Kaynağı Teşhis Edin
Uygulamada birbirinden farklı üç durum aynı isimle anılır: bankanın kendi iç kontrol politikası gereği uyguladığı kısıtlama, mevzuat kapsamında işlemin geçici olarak askıya alınması ve savcılık ya da mahkeme kararına dayanan el koyma. Her birinin başvuru mercii ve süresi farklıdır. Bu nedenle atılacak ilk adım, bankadan kısıtlamanın dayanağının ve varsa karar merciinin yazılı olarak sorulmasıdır.
Bankaya Yazılı Başvurunun Kurgusu
- Hesap sahibinin kimlik ve hesap bilgilerinin eksiksiz belirtilmesi
- Kısıtlamanın hangi tarihte fark edildiğinin yazılması
- Dayanağın ve karar merciinin açıkça sorulması
- Talebin, kısıtlamanın kaldırılması ve gerekçenin bildirilmesi olarak ikiye ayrılması
- Başvurunun kayıt altına alınabilecek bir kanaldan yapılması
El Koyma Kararı Varsa İzlenecek Yol
Kısıtlama bir soruşturma kapsamındaki el koyma kararına dayanıyorsa, bankaya yapılan başvurunun sonuç doğurma ihtimali yoktur; itirazın karar veren merciin bağlı olduğu hâkimliğe yöneltilmesi gerekir. İtiraz süresi öğrenme veya tebliğ tarihine bağlı olduğundan, bankadan alınan yazılı cevabın tarihi de dosyada saklanmalıdır. Yanlış mercie yapılan itiraz sırasında süre işlemeye devam eder.
Paranın Kaynağını Belgelemek
Blokelerin önemli bir kısmı, hesaba gelen paranın kaynağının açıklanamamasından doğar. Satış sözleşmesi, fatura, tapu veya araç devri belgesi, kripto varlık platformundan alınan işlem dökümü ve karşı tarafla yapılan yazışmalar; paranın hikâyesini tarih sırasıyla anlatabilecek şekilde bir araya getirilmelidir. Tutar bazlı değil, işlem bazlı bir kronoloji hazırlanması incelemeyi kolaylaştırır.
Hesap Kullandırma İddiasına Karşı Hazırlık
Hesabına başkasının parasını geçirten kişiler bakımından, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama iddiasıyla soruşturma başlatılabilir. Böyle bir dosyada, hesabın kime hangi amaçla açıldığı, karşı tarafla ilişkinin niteliği ve paranın akıbeti belirleyici olur. İlk ifadeden önce belgelerin toparlanması, sonradan yapılacak açıklamalardan daha güvenlidir. Kripto varlık işlemlerinde platform kayıtlarının indirilerek saklanması ayrıca önemlidir.
Aktarılanlar genel bilgi niteliğindedir; blokenin dayanağı ve dosyanın aşaması izlenecek yolu değiştirir. Başvuru yapmadan önce banka yazışmaları ve hesap dökümleriyle birlikte hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.