Eline ödeme emri ulaşan borçlunun elindeki en güçlü araç, kısa ama etkili bir itiraz süresidir. İcra ve İflas Kanunu ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde işleyen takipte bu süre kaçırıldığında, borç gerçekte hiç doğmamış olsa bile takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir. Bu nedenle ilk yapılması gereken, tebliğ edilen belgenin türünü doğru okumaktır.
Ödeme Emrini Doğru Okumak
Tebliğ edilen evrakın hangi takip yoluna ait olduğu, üzerindeki örnek numarasından ve alacağın dayanağından anlaşılır. İlamsız takip, kambiyo senetlerine özgü takip, kiralanan taşınmazın tahliyesine ilişkin takip ve rehnin paraya çevrilmesi yolu farklı sürelere ve farklı itiraz mercilerine tabidir. Bu ayrımın yapılmaması, itirazın süresinde ama yanlış mercie yapılmasına ve hakkın kaybına yol açar.
Süreler ve İtirazın Yöneltileceği Yer
- İlamsız takipte ödeme emrine itiraz, tebliğden itibaren yedi gün içinde icra dairesine yapılır ve takibi kendiliğinden durdurur.
- Kambiyo senetlerine özgü takipte itiraz süresi daha kısadır ve icra mahkemesine yöneltilir; bu itiraz takibi kendiliğinden durdurmaz.
- İmzaya itiraz, ayrıca ve açıkça belirtilmelidir; yalnızca borca itiraz edilmesi imzanın kabulü sonucunu doğurur.
- İcra dairesinin bir işlemine yönelik şikâyet, öğrenmeden itibaren işleyen kısa süre içinde icra mahkemesine sunulur.
- Süresinde mal beyanında bulunulmaması ayrı yaptırımlara konu olur.
İtiraz Dilekçesini Kurma Sırası
- İtirazın kapsamı belirlenir: borcun tamamına mı, bir kısmına mı, faize mi yoksa yetkiye mi itiraz edildiği yazılır.
- Kısmi itirazda kabul edilen tutar açıkça gösterilir; aksi hâlde itiraz geçersiz sayılabilir.
- Yetki itirazı yapılıyorsa yetkili icra dairesi ayrıca belirtilir.
- Zamanaşımı def i ileri sürülecekse bu husus itirazda açıkça yer almalıdır.
- Ödeme yapılmışsa dekont ve makbuzlar itirazla birlikte değil, sonraki aşamada usulüne uygun biçimde sunulur.
İtirazdan Sonrası: Kaldırma ve İptal
İtiraz üzerine duran takipte alacaklı, elindeki belgenin niteliğine göre icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını ya da genel mahkemede itirazın iptalini isteyebilir. Borçlu açısından bu aşamada belirleyici olan, itirazın gerekçesiz yapılmış olmasının sonradan savunma imkânını daraltmasıdır. Haksız itiraz veya haksız takip hâllerinde gündeme gelen tazminat riski de her iki taraf için ayrıca değerlendirilmelidir.
Borçlunun Gözden Kaçan Hakları
Takip kesinleşse dahi borçlunun kullanabileceği araçlar tümüyle tükenmiş olmaz. Haczedilemeyecek mal ve haklara ilişkin şikâyet, maaş haczinde uygulanacak sınırlar, hacizli malın kıymet takdirine itiraz ve satış aşamasındaki usulsüzlüklere karşı başvuru yolları ayrı ayrı işletilebilir. Bu başvuruların her birinin kendi süresi bulunduğundan, tebliğ tarihleri tek bir takvimde izlenmelidir.
İcra dosyalarında sürelerin gün üzerinden hesaplanması ve tebligat kayıtlarının doğruluğu sonucu belirler. Ödeme emri elinize ulaştığı anda belgelerle birlikte hukuki değerlendirme alınması, geri dönüşü olmayan kayıpları önler.