Ödeme emri tebliğ edildiğinde borçlunun elindeki zaman son derece kısadır. İİK uyarınca ilamsız takiplerde ödeme emrine itiraz süresi tebliğden itibaren yedi gündür ve bu sürenin kaçırılması, borç gerçekte hiç doğmamış olsa bile takibin kesinleşmesi anlamına gelir. Bu nedenle itiraz, aceleyle değil ama gecikmeden ve doğru merci önünde yapılmalıdır.
Takip Türü İtirazın Merciini Değiştirir
Genel haciz yoluyla takipte itiraz, takibin yapıldığı icra dairesine verilir ve takibi kendiliğinden durdurur. Kambiyo senetlerine mahsus takipte ise itiraz süresi daha kısadır ve itiraz doğrudan icra mahkemesine yapılır; üstelik itiraz kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz, ayrıca tedbir kararı gerekir. Bu farkın gözden kaçırılması, dilekçe süresinde verilmiş olsa bile sonuç doğurmamasına yol açar.
Yedi Günün Başlangıcı ve Tebligat
Süre, ödeme emrinin usulüne uygun tebliğ edildiği günün ertesinden işlemeye başlar. Adreste bulunamama, komşuya veya muhtara tebliğ gibi hâllerde tebligatın usulüne uygunluğu ayrıca tartışılabilir; ancak bu iddia, tebliğ evrakının incelenmesiyle ve somut delille ileri sürülmelidir. Tebliğ zarfı ve şerhler, itiraz dilekçesinden önce mutlaka temin edilmelidir.
İtiraz Dilekçesinde Ayrıştırılması Gereken Kalemler
- Borca itiraz: borcun hiç doğmadığı, ödendiği ya da zamanaşımına uğradığı
- İmzaya itiraz: senetteki imzanın borçluya ait olmadığı, ayrıca ve açıkça belirtilmelidir
- Yetkiye itiraz: yetkili icra dairesi gösterilerek ileri sürülmelidir
- Faize ve ferilere itiraz: oranın ve işleyiş tarihinin tartışılması
- Kısmi itiraz: kabul edilen tutar açıkça gösterilmelidir
İmzaya itirazın ayrıca belirtilmemesi hâlinde imza kabul edilmiş sayılır; bu, uygulamada en pahalıya mal olan usul hatalarından biridir.
Süre Kaçtıysa Elde Kalan Yollar
Kusuru olmaksızın bir engel nedeniyle süresinde itiraz edemeyen borçlu, engelin kalkmasından itibaren kısa bir süre içinde gecikmiş itirazda bulunabilir; ancak engelin varlığı belgelenmelidir. Ayrıca borcun takipten sonra ödendiği ya da zamanaşımına uğradığı gibi hâllerde icra mahkemesinden takibin iptali veya taliki istenebilir. Borç hiç bulunmuyorsa menfi tespit yolu bağımsız bir seçenektir.
İtirazdan Sonraki Takvim
İtiraz takibi durdurduğunda inisiyatif alacaklıya geçer. Alacaklı, elindeki belgeye göre icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını altı ay içinde, genel mahkemede itirazın iptali davasını ise bir yıl içinde açabilir. Bu süreler geçtiğinde alacaklının yeniden takip başlatması gerekir. Borçlu tarafında ise haksız itiraz hâlinde tazminata hükmedilebileceği unutulmamalıdır.
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar; takibin türü ve dayanağı değiştikçe usul de değişir. Ödeme emri elinize ulaştığında süre işlemeye başladığından, ilk gün hukuki destek almanız yerinde olur.