Kripto varlık işlemlerinin ardından banka hesabına ya da platform cüzdanına konulan bloke, çoğu zaman hesap sahibine hiçbir gerekçe iletilmeden uygulanır. Bu rehber, kripto dolandırıcılığı nedeniyle hesabı kısıtlanan kişinin ilk günden itibaren kuracağı süre ve usul planına odaklanır. Asıl vurgu şudur: bu dosyalarda kaybın büyük bölümü esastan değil, yanlış zamanda ve yanlış kapıya yapılan işlemden doğar.
Önce Blokenin Hukuki Kaynağını Ayırt Edin
Ekranda aynı görünen kısıtlamanın üç farklı kaynağı olabilir: bankanın 5411 sayılı Bankacılık Kanunu çerçevesindeki risk politikaları uyarınca uyguladığı kısıtlama, 5549 sayılı Kanun kapsamında şüpheli işlem nedeniyle işlemin askıya alınması ve yürüyen bir soruşturma kapsamında verilen adli tedbir. Başvurulacak merci, izlenecek yol ve süre bu ayrıma göre tamamen değişir. Kaynak belirlenmeden yazılan dilekçe genellikle ilgisiz bir birimde bekler; bu arada takvim işlemeye devam eder.
İlk Günlerin Kayıt Disiplini
- Bloke bildiriminin ekran görüntüsü, tarih ve saat bilgisiyle saklanmalıdır.
- Bankadan veya platformdan kısıtlamanın dayanağı yazılı olarak sorulmalıdır.
- Transfer geçmişi, cüzdan adresleri ve işlem kimlikleri ham biçimde dışa aktarılmalıdır.
- Karşı tarafla yapılan yazışmalar kesilmeden, bütün olarak arşivlenmelidir.
- Yapılmış ihbar ve şikâyetlerin kayıt numaraları tek listede toplanmalıdır.
Usule Aykırı İşlem Nerede Doğuyor?
En sık görülen hata, adli nitelikli bir tedbire karşı bankaya dilekçe yazmak ya da idari nitelikli bir kısıtlamayı adli mercie taşımaktır. İkinci sırada, elektronik verinin ham dosyası yerine yalnızca ekran görüntüsü sunulması gelir; bu durumda verinin bütünlüğü tartışmaya açılır. Üçüncüsü ise talebin ölçülebilir yazılmamasıdır: hangi hesabın, hangi tutarın, hangi tarihli işlem nedeniyle kısıtlandığı belirtilmediğinde inceleme yüzeysel kalır.
Takvimi Tek Sayfada Tutmak
- Blokenin öğrenildiği tarih başlangıç noktası olarak sabitlenir.
- Kaynağın öğrenilmesi için yapılan yazılı sorunun cevap tarihi izlenir.
- Öğrenilen kaynağa göre itiraz veya kaldırma talebi hazırlanır.
- Sonuç alınamazsa bir üst aşama için ara kontrol tarihi konur.
- Ceza soruşturması varsa dosya kapsamına erişim talebi ayrıca takvimlenir.
Aklama Şüphesi Yöneltilirse
Kripto dosyalarında hesabına para giren kişi, farkında olmadan aktarım zincirinin halkası hâline gelebilir ve TCK 282 kapsamında değerlendirilme riskiyle karşılaşabilir. Böyle bir durumda savunmanın merkezinde, paranın geldiği ilişkiye dair iktisadi anlatının belgeyle kurulması yer alır: ilan, sözleşme, mesajlaşma ve alım satım kaydı bir arada sunulduğunda dosya çok daha erken aydınlanır. SPK kripto düzenlemeleri uyarınca platformların tuttuğu kayıtların talep edilmesi de bu anlatıyı destekler.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte bilgi sunar. Blokenin kaynağı, tutarı ve soruşturmanın aşaması dosyadan dosyaya değiştiği için, işlem yapmadan önce somut belgelerle birlikte hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.