İcra takibinde borçlunun elindeki en güçlü araç, zamanında kullanılan itiraz ve şikayettir. İİK ve HMK ekseninde bakıldığında bu iki yol birbirinden tamamen farklı işler: farklı mercie, farklı gerekçeyle ve çoğu zaman farklı sürede başvurulur. Yedi günlük süre söz konusu olduğunda hangisinin kullanılacağı doğru seçilmelidir.
İtiraz mı, Şikayet mi
Ödeme emrine itiraz, takibin dayanağına ve borcun kendisine yöneliktir ve icra dairesine yapılır. Şikayet ise icra dairesinin ya da memurun işleminin hukuka aykırı veya hadiseye uygun olmadığı iddiasıyla icra mahkemesine yöneltilir. Haciz işleminin usulüne aykırı yapıldığı iddiası şikayetin konusudur; borcun bulunmadığı iddiası ise itirazın. Yanlış merci seçimi, süreyi tüketen en yaygın hatadır.
Sürenin Başladığı An
Süre, kural olarak tebliğ tarihinden itibaren işler. Haciz gibi öğrenmeye bağlı işlemlerde ise öğrenme tarihi esas alınır ve bu tarihin ispatı önem kazanır. Tebligatın usulsüz yapıldığı düşünülüyorsa, usulsüz tebligat şikayeti ayrı ve öncelikli bir başlıktır; bu iddia kabul edilirse süre yeniden hesaplanır. Tebligat evrakının aslının incelenmesi, dosyadaki ilk teknik iştir.
Haczedilmezlik ve İstihkak Ayrımı
- Maaş, emekli aylığı ve kanunda sayılan bazı mallar bakımından haczedilmezlik şikayeti gündeme gelir.
- Haczedilen malın üçüncü kişiye ait olduğu iddiası ise istihkak prosedürüne tabidir.
- Ev eşyasında haczedilebilirlik, malın niteliğine göre ayrıca değerlendirilir.
- Her iki yolda da tutanağın imzalandığı ya da öğrenildiği tarih kritik veridir.
İtiraz Sonrası Takvim
- İtiraz üzerine takip durur; alacaklı itirazın kaldırılması veya iptali yoluna başvurabilir.
- Bu davaların açılması için öngörülen süreler dosyada ayrıca izlenmelidir.
- İtirazın haksız çıkması hâlinde tazminat riski doğabileceği baştan hesaplanmalıdır.
- İmzaya itiraz ile borca itirazın sonuçları farklıdır; dilekçede açıkça ayrılmalıdır.
Kambiyo Senedine Dayalı Takibin Farkı
Kambiyo senetlerine özgü takipte itiraz süresi genel takibe göre daha kısadır ve itiraz icra dairesine değil icra mahkemesine yapılır. Ayrıca itiraz kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz. Bu farklılık bilinmediğinde, borçlu doğru dilekçeyi yanlış yere vererek hakkını kaybedebilir.
İcra dosyalarında bir günlük gecikme sonucu değiştirebilir. Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; takip türü ve tebligat tarihi görülmeden yapılacak yorumlar hatalı olabileceğinden, dosyaya özgü hukuki destek alınması önerilir.