Para hareketinin banka dışındaki bir ödeme kuruluşu ya da elektronik para kuruluşu üzerinden geçtiği dosyalarda, delil çoğu zaman vardır ancak dağınıktır. 5411 sayılı Kanun, 5549 sayılı Kanun, sermaye piyasası mevzuatındaki kripto varlık düzenlemeleri ve TCK 282 bakımından yürütülen incelemelerde sonucu belirleyen, tek tek belgeler değil bunların birbirine bağlanma biçimidir.
Önce zinciri kurun, sonra belge toplayın
Delil toplamaya belgeden değil kronolojiden başlamak gerekir. Paranın çıktığı hesap, aracı kuruluş, alıcı hesap ve varsa kripto varlık adresi arasındaki her geçiş ayrı bir halkadır. Halkalar tarih, tutar, para birimi ve işlem referansıyla önce tabloya yazılır; hangi halka için hangi belgenin eksik olduğu ancak bu tablo çıkarıldıktan sonra görülür. Belgeleri önce toplayıp sonra anlam vermeye çalışmak, hem gereksiz talep hem de gecikme üretir.
Hangi belge nereden istenir?
- Banka: hesap hareketleri, gönderim talimatı, açıklama alanı ve karşı hesap bilgisi.
- Ödeme veya elektronik para kuruluşu: üyelik kayıtları, işlem dökümü, cihaz ve oturum bilgileri.
- Kripto varlık hizmet sağlayıcısı: hesap sahibi doğrulama kayıtları, yatırma ve çekme işlemleri, zincir üzerindeki adres eşleştirmesi.
- Mağdurun kendi kayıtları: yazışmalar, tanıtım metinleri, ödeme yönlendirmeleri ve platform ekran görüntüleri.
Üçüncü kişilerdeki kayıtların bir bölümü ancak yetkili merci talebiyle elde edilebildiğinden, talebin hangi aşamada ve hangi kapsamda yazılacağı önceden planlanmalıdır. Kapsamı belirsiz yazılan yazı, çoğu zaman eksik yanıtla döner ve süreç baştan tekrarlanır.
Paketleme: okunabilirlik ispatın parçasıdır
- Kronoloji tablosu hazırlanır; her satır bir belgeye referans verir.
- Belgeler tarih sırasına göre numaralanır ve tabloyla eşleştirilir.
- Yabancı dildeki kayıtların çevirisi eklenir; para birimi dönüşümleri ayrıca gösterilir.
- İddia ile belge arasındaki bağ, tek cümlelik açıklamalarla kurulur.
- Eksik kalan halkalar açıkça belirtilir; boşluğu gizlemek, dosyanın bütününe olan güveni zayıflatır.
Zaman baskısı ve usul riski
Bu tür dosyalarda kayıtların saklama süreleri sınırlıdır ve fon hareketi hızlıdır. Talebin gecikmesi, sonradan giderilemeyen bir eksiklik yaratabilir. Ayrıca aynı olayın idari inceleme, ceza soruşturması ve özel hukuk talebi boyutları ayrı takvimlerle ilerlediğinden, birinde sunulan belgenin diğerinde de kullanılabilir olması için kaynak bilgisi korunmalıdır.
Genel uyarı
Burada anlatılan yöntem çerçeve niteliğindedir; işlem yapısına göre istenecek belgeler değişir. Fon hareketinin karmaşık olduğu dosyalarda hukuki değerlendirme ile mali inceleme desteğinin birlikte alınması, dağınık kayıtların anlamlı bir bütüne dönüşmesini kolaylaştırır.