İlamsız icra takibinde borçlunun elindeki en güçlü araç, ödeme emrine karşı yapılan itirazdır. İtiraz tek başına takibi durdurur; buna karşılık süresinde yapılmadığında takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir. İİK ve HMK çerçevesinde bu yedi günlük pencerenin nasıl kullanılacağını inceleyelim.
Yedi Gün Ne Zaman Başlar?
Süre, ödeme emrinin usulüne uygun tebliğ edildiği günü izleyen günden itibaren işler. Bu nedenle itirazdan önce yapılması gereken ilk iş tebligat parçasının incelenmesidir: tebligatın hangi adrese yapıldığı, kime teslim edildiği, muhatabın adreste bulunmaması hâlinde hangi işlemlerin yapıldığı ve haber kâğıdının bırakılıp bırakılmadığı denetlenir. Tebligat usulsüzse süre işlemeye başlamamış sayılır; bu durumda tebligatın usulsüzlüğü icra mahkemesine şikâyet yoluyla ileri sürülür ve öğrenme tarihi tebliğ tarihi olarak düzeltilir.
Borca İtiraz ile İmzaya İtirazın Ayrı Sonuçları
Takip adi senede dayanıyorsa ve borçlu senetteki imzayı kendisine ait kabul etmiyorsa, imzaya itirazın açıkça ve ayrıca yapılması gerekir. Yalnızca borca itiraz edildiğinde imza ikrar edilmiş sayılır ve sonradan bu itirazın ileri sürülmesi mümkün olmaz. Bu ayrım, alacaklının hangi yolu izleyeceğini de belirler: imza itirazı senedin sıhhatini tartışmaya açarken, borca itiraz alacağın varlığına yönelir.
Kısmi İtirazda Miktar Belirtmek
Borcun bir kısmına itiraz edilecekse, kabul edilen miktarın açıkça gösterilmesi zorunludur. Miktar belirtilmeden yapılan kısmi itiraz, itiraz olarak sonuç doğurmaz. Aynı şekilde yetkiye itiraz edilecekse, yetkili icra dairesinin hangisi olduğunun gösterilmesi gerekir; yalnızca yetkisizlik iddiasında bulunmak yeterli değildir. İtirazın icra dairesine mi yoksa dairenin bulunduğu yer dışındaki bir daire aracılığıyla mı iletileceği de ayrıca planlanmalıdır.
Süre Kaçırıldığında Kalan Yollar
- Borçlunun kusuru olmaksızın bir engel nedeniyle süreyi kaçırdığı hâllerde gecikmiş itiraz yolu
- Borçlu olunmadığının tespiti için açılan menfi tespit davası ve teminat karşılığı takibin durdurulması talebi
- Takip kesinleştikten sonra ödeme yapılmışsa istirdat davası imkânı
- Tebligat usulsüzlüğü ile ilgili şikâyet başvurusu
Alacaklı Tarafındaki Takvim
İtiraz üzerine takip duran alacaklının önünde iki yol vardır. Elinde İİK'da aranan nitelikte bir belge varsa icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir; bu talep için itirazın tebliğinden itibaren altı aylık süre öngörülmüştür. Belge yoksa genel mahkemede itirazın iptali davası açılır ve bu dava için tanınan süre bir yıldır. Süreler kaçırıldığında alacak hakkı sona ermez ancak mevcut takip düşer ve süreç baştan kurulur; bu da hem masraf hem de zaman kaybı anlamına gelir.
Buradaki anlatım genel bilgilendirme amacı taşır. Takibin dayanağı, senedin niteliği ve tebligatın seyri her dosyada farklı sonuçlar doğurabilir; itiraz süresi kısa olduğundan ödeme emrini aldıktan sonra vakit kaybetmeden hukuki değerlendirme almak önem taşır.