Bir icra dosyasında haciz tamamlandıktan sonra tartışma çoğu zaman borcun varlığından uzaklaşır ve satışın usulüne uygun yürütülüp yürütülmediği noktasında düğümlenir. İİK ve HMK ekseninde bu aşamada yapılan tek bir usul hatası, aylardır süren takip emeğini ihalenin feshiyle geri çevirebilir. Aşağıdaki rehber, satış aşamasını mal beyanı verisiyle birlikte okumaya odaklanır.
Mal Beyanı Verisi Satışı Nasıl Şekillendirir?
Mal beyanı yalnızca borçluya yüklenen bir bildirim ödevi değildir; alacaklı açısından satış stratejisinin ham maddesidir. Beyanda görünen taşınır, taşınmaz, alacak ve hak kalemleri, hangi malın önce paraya çevrileceğini ve hangi malın satışının ekonomik olmadığını belirler. Beyanın hiç verilmemesi ya da gerçeğe aykırı verilmesi ayrı bir hukuki sonuç doğurur; bu nedenle beyan tarihi, tebligat tarihi ve haciz tutanağı aynı çizelgede tutulmalıdır.
Satış Talebi ve Kıymet Takdiri Aşamasındaki Kırılganlıklar
Kıymet takdiri raporu, ihalenin feshi taleplerinde en sık dayanak yapılan belgedir. Raporun tebliğ edilip edilmediği, taşınmazın imar ve şerh durumunun rapora yansıyıp yansımadığı, kiracılık ilişkisinin ve eklentilerin değerlendirilip değerlendirilmediği tek tek kontrol edilmelidir. Rapora süresinde itiraz edilmemesi, sonraki aşamada değer tartışmasını büyük ölçüde kapatır.
- Haciz tutanağı ile mal beyanı arasındaki uyumsuzluklar
- Tebligatın yanlış adrese ya da usulsüz biçimde yapılması
- İlgililere satış ilanının tebliğ edilmemesi
- Taşınmaz üzerindeki şerh ve mükellefiyetlerin ilanda gösterilmemesi
- Elektronik artırma sürecinde teminat ve teklif kayıtlarının eksik işlenmesi
Elektronik Artırmada Usul Denetimi
Artırmanın elektronik ortamda yürütülmesi, usul denetimini kolaylaştırdığı kadar yeni itiraz başlıkları da doğurur. Teklif zaman damgaları, teminat yatırma kayıtları ve sistem üzerindeki ilan metni, dosyanın ekine alınarak saklanmalıdır. İtiraz edilecekse somut olarak hangi işlemin hangi yönüyle sakat olduğu gösterilmeli; genel nitelikli sakatlık iddiaları çoğunlukla sonuç vermez.
Şikâyet Yolu ile İhalenin Feshi Ayrımı
Satış öncesindeki işlemlere yönelik itirazlar ile ihale sonrasında ileri sürülen fesih sebepleri farklı yollara tabidir ve karıştırılmaları hak kaybına yol açar. İcra mahkemesine yapılacak başvurunun türü, işlemin hangi aşamada ve kime karşı doğduğuna göre belirlenir. Başvuru dilekçesinde işlem tarihi, öğrenme tarihi ve zarar iddiası ayrı ayrı somutlaştırılmalıdır.
Dosya Kapanmadan Önce Yapılacak Kontrol
Paraya çevirme tamamlandıktan sonra sıra sıra dağıtımına gelir. Rehinli alacak, işçi alacağı, kamu alacağı gibi kalemlerin sırası ile masraf ve harç hesabı, itiraz edilecek son alandır. Bu nedenle dosyadaki her ödeme kalemi belgeye bağlanmalı ve sıra cetveline karşı süresi içinde itiraz hazırlığı yapılmalıdır.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup her takip dosyasının kendi belgeleri, tebligat geçmişi ve malvarlığı yapısı sonucu değiştirebilir. Satış aşamasına gelmiş bir dosyada adım atmadan önce dosyaya özgü bir hukuki değerlendirme yaptırmanız yerinde olur.