İcra takibinde borçlunun elindeki en etkili araç, çoğu zaman en kısa sürede kullanılması gereken araçtır. İcra ve İflas Kanunu uyarınca ilamsız takipte ödeme emrine itiraz süresi yedi gündür ve bu süre tebliğ tarihinden itibaren işler. Süresinde yapılan itiraz takibi kendiliğinden durdurur; süre geçtikten sonra ise takip kesinleşir ve e-haciz uygulamaları başlar.
İtirazın Kapsamı Sonucu Belirler
İtiraz dilekçesinde borca, faize, imzaya veya yetkiye ayrı ayrı itiraz edilebilir. Yalnızca borca itiraz edip imzaya itiraz etmemek, senede dayalı takiplerde imzanın kabul edilmiş sayılması sonucunu doğurur. Aynı şekilde yetkiye itiraz edilecekse, yetkili icra dairesinin de gösterilmesi gerekir; aksi hâlde itirazın bu kısmı sonuç doğurmaz. Kısmi itirazda, kabul edilen tutar açıkça belirtilmediği takdirde itiraz yapılmamış sayılabilir. Bu nedenle dilekçenin kısa yazılması değil, kalem kalem yazılması önemlidir.
Kambiyo Senetlerinde Süre Farkı
Çek, bono ve poliçeye dayalı kambiyo senetlerine mahsus takipte itiraz süresi beş gündür ve itiraz doğrudan icra mahkemesine yapılır. Bu takip türünde itiraz, kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz; durdurma için mahkemeden ayrıca karar alınması gerekir. Ödeme emrinin üzerindeki takip türünü okumadan genel süreye güvenmek, uygulamada en sık karşılaşılan hak kaybı sebebidir.
E-Haczin İtirazdan Bağımsız İşleyen Yüzü
Takip kesinleştikten sonra alacaklı, sistem üzerinden banka hesaplarına, araç kayıtlarına ve taşınmazlara haciz koydurabilir. Bu işlem otomatik ilerlediği için, itirazın kabul edilmesi ya da borcun ödenmesi hâlinde hacizlerin kaldırılması için ayrıca talep gerekir. Ödeme yapıldıktan sonra kaldırılmayan bir e-haciz, borçlunun yeni hesaplarında da kısıt doğurabilir. Bu nedenle ödeme veya anlaşma sonrasında dosyadan haciz kaldırma talebinin yazılı olarak yapılması ve dosyanın kapandığının teyit edilmesi gerekir.
Haciz Sınırları ve Şikâyet Yolu
- Maaş ve ücret üzerindeki haciz, kanunda öngörülen oranı aşamaz; nafaka alacakları bu sınırlamadan ayrıktır
- Emekli aylıkları, borçlunun yazılı muvafakati bulunmadıkça haczedilemez
- Borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli ev eşyaları haciz dışıdır
- Mesleğin sürdürülmesi için zorunlu araç ve gereçler bakımından koruma öngörülmüştür
- Usule aykırı hacizlere karşı, öğrenme tarihinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet yolu açıktır
İtirazdan Sonra Alacaklının Yolu
İtiraz takibi durdurduğunda alacaklı iki yoldan birini seçer. Elinde İcra ve İflas Kanunu'nun aradığı nitelikte bir belge varsa icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını ister; bu yol için altı aylık süre öngörülmüştür. Belgesi bulunmayan alacaklı ise genel mahkemede itirazın iptali davası açar ve bunun için bir yıllık süre söz konusudur. Her iki yolda da haksız çıkan taraf aleyhine tazminata hükmedilebileceğinden, itirazın dayanağının gerçekçi kurulması gerekir.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; takip türü, dayanak belge ve tebligatın usulü sonucu değiştirebilir. Ödeme emri elinize ulaştığında ilk günü beklemeden değerlendirme yaptırmak, en kısa sürelerin kaçırılmasını önler.