İcra dosyasında satış aşamasına gelinmesi, artık tartışmanın borcun varlığından çıkıp usule kaydığı anlamına gelir. İİK ve HMK çerçevesinde bu aşamada başvurular kısa ve çoğu kez kesin sürelere bağlıdır; borçlu, alacaklı ya da üçüncü kişi olarak dosyaya müdahale edecek tarafın önce hangi yolu kullanacağını doğru seçmesi gerekir.
İtiraz mı, Şikâyet mi? Yolların Ayrımı
Ödeme emrine karşı yapılan itiraz borcun esasına yöneliktir ve tebliğden itibaren yedi günlük süreye tabidir. Satış aşamasındaki hatalar ise kural olarak itirazın değil, icra mahkemesine yapılacak şikâyetin konusudur. Kıymet takdirine karşı başvuru ile ihalenin feshi talebi de birbirinden ayrı yollardır ve farklı zamanlarda kullanılır. Bu ayrım karıştırıldığında dosya esasa girilmeden usulden reddedilir; ikinci bir başvuru için ise çoğu kez süre kalmamış olur.
Satış Öncesinde Yakalanması Gereken Sakatlıklar
- Kıymet takdiri raporunun tebliğ edilmemesi veya eksik tebliği
- Satış ilanının kanunda öngörülen usule aykırı yapılması
- Taşınmaz üzerindeki şerh, kira ve muhdesatın ilana yansıtılmaması
- Haczin, borç miktarını aşan biçimde uygulanması
- Üçüncü kişiye ait malın hacze konu edilmesi ve istihkak iddiasının zamanında ileri sürülmemesi
Süreyi Başlatan An Nedir?
Kısa sürelerde asıl tehlike, sürenin uzunluğu değil başlangıcının yanlış hesaplanmasıdır. Tebligatın kime, hangi adreste ve hangi usulle yapıldığı; usulsüz tebligat iddiası varsa öğrenme tarihinin nasıl ortaya konacağı en baştan not edilmelidir. Elektronik tebligat kullanılan dosyalarda okunma anı ile kanuni tebliğ anı farklı olabildiğinden, hesaplama tebligat parçası üzerinden yapılmalıdır. Dosyaya giren her belgenin tarih ve saati tek bir çizelgede tutulduğunda, hangi başvuru yolunun hâlâ açık olduğu tek bakışta görülür.
Uzlaşma Masasına Oturmak mı, Feshi Zorlamak mı?
Satış aşamasında taraflar çoğu kez borcun yapılandırılması, satışın belirli bir süre için durdurulmasına ilişkin anlaşma veya haricen satış gibi çözümleri konuşur. Bu tercihte belirleyici olan; ihaledeki bedel ile gerçek değer arasındaki fark, fesih talebini destekleyecek somut usul hatasının bulunup bulunmadığı, teminat yükü ve fesih talebinin reddi hâlinde doğabilecek sorumluluktur. Elde somut bir usulsüzlük yokken açılan fesih talebi, dosyayı geciktirmenin ötesinde ek yük getirebilir. Buna karşılık ilan ve tebligat zincirinde açık bir kopukluk varsa, müzakere gücü de bu tespitle birlikte artar.
Dosyayı Ayakta Tutan Belge Düzeni
- Takip talebi, ödeme emri ve tebligat parçalarının tam örneği alınır.
- Haciz tutanakları ile kıymet takdiri raporu karşılaştırılır.
- Satış ilanı, ilan tarihleri ve yayım mecraları kayıt altına alınır.
- Ödeme, mahsup ve harç dekontları kronolojik olarak dizilir.
- Her başvuru için son gün ve bir hafta öncesine kontrol noktası konur.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amacı taşır. Takip türü, malın niteliği ve dosyanın geçmişi sonucu değiştirebileceğinden, satış aşamasındaki bir dosyada adım atmadan önce dosya üzerinden hukuki değerlendirme alınması önerilir.