İcra takibinde satış aşaması, borçlu açısından hakların en yoğun şekilde kullanılabildiği ama sürelerin de en kısa olduğu bölümdür. İİK ve HMK ekseninde her hak farklı bir mercie ve farklı bir süreye bağlıdır. Bu tabloyu bilmeyen borçlu, itirazını yanlış yere sunarak elindeki tek imkânı harcayabilir.
Önce İtiraz mı Şikâyet mi Ayrımı
Bu iki kavram uygulamada sürekli karıştırılır. İlamsız takipte borca veya imzaya itiraz, ödeme emrinin tebliğinden itibaren süresi içinde icra dairesine yapılır; mahkemeye verilen dilekçe takibi durdurmaz. Buna karşılık icra dairesinin bir işleminin kanuna aykırı olduğu iddiası şikâyet konusudur ve icra hukuk mahkemesine yöneltilir. Şikâyet süresi öğrenme tarihinden itibaren yedi gündür; bir hakkın hiç yerine getirilmemesi veya sürüncemede bırakılması hâlinde ise süreye bağlı değildir.
Satıştan Önceki Haklar
- Kıymet takdirine itiraz: raporun tebliğinden itibaren kısa süre içinde icra hukuk mahkemesine yapılır; satıştan sonra bu itiraz dinlenmez.
- Haczedilmezlik şikâyeti: maaşın haczedilemez kısmı, ev eşyası veya meskeniyet iddiası bu kapsamdadır.
- İstihkak iddiası: haczedilen malın üçüncü kişiye ait olduğu iddiası, haciz sırasında veya öğrenmeden sonra belirtilir.
- Satış talebi süresi: alacaklının süresinde satış istememesi hâlinde haczin düşmesi gündeme gelir; bu durum borçlu lehine bir kontrol noktasıdır.
İhalenin Feshi: Kısa ve Hak Düşürücü Süre
İhalenin feshi talebi, ihaleyi yapan icra dairesinin bağlı bulunduğu icra hukuk mahkemesine yapılır ve kanunda öngörülen kısa süre hak düşürücü niteliktedir. Talebin dayanağı somut olmalıdır: satış ilanının usulüne uygun tebliğ edilmemesi, artırma şartlarındaki aykırılıklar, ihaleye fesat karıştırılması ya da malın değerinden önemli ölçüde düşük bedelle satılması gibi. Genel nitelikte itirazlar sonuç doğurmaz; ayrıca talebin reddi hâlinde para cezası riski bulunduğundan başvuru gerekçelendirilerek yapılmalıdır.
Elektronik Satış Sürecinde Kontrol Noktaları
- Satış ilanının içeriği ve tebligat parçaları incelenir.
- Artırma tarihleri, teminat oranı ve katılım koşulları not edilir.
- Taşınmazda kiracı veya sınırlı ayni hak varsa, satış ilanında gösterilip gösterilmediği denetlenir.
- Muhammen bedel ile güncel rayiç arasındaki fark belgelenir.
- Fesih talebiyle birlikte tescilin durdurulmasına ilişkin talep de sunulur.
Ceza Boyutu Ayrı Kapıdır
Mal beyanında bulunmama, taahhüdü ihlal veya alacaklıyı zarara sokma iddiaları icra ceza mahkemesinin görev alanındadır ve bu talepler ihalenin feshi dosyasına yazılarak sonuç doğurmaz. Her başvuru kendi dilekçesiyle ve kendi süresi içinde yapılmalıdır.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır. Takibin türü, malın niteliği ve tebligatların durumu haklarınızı doğrudan etkiler; süreler çok kısa olduğu için satış ilanını gördüğünüz anda hukuki destek almanız yerinde olur.