İcra takibinde borçlunun en çok zarar gördüğü nokta, yanlış hukuki yolu seçmesidir. Bir işleme karşı "itiraz" edilmesi gerekirken "şikâyet" yoluna gidilmesi ya da tersi, süre içinde başvurulmuş olsa bile sonuç doğurmaz. Bu rehber, e-haciz ve satış aşamasında hangi işleme karşı hangi yolun açık olduğunu ayırır.
Şikâyet mi, İtiraz mı?
- İtiraz: borcun kendisine, miktarına veya imzaya yöneliktir ve takibin dayanağını tartışır
- Şikâyet: icra dairesinin işleminin kanuna aykırı yapılmasına yöneliktir; borç tartışılmaz, işlemin usulü tartışılır
E-haciz uygulamasında maaş hesabına konulan haczin sınırının aşılması, haczedilmezliği kanunla korunan kalemlere el atılması veya aynı alacak için mükerrer haciz konulması tipik şikâyet konularıdır. Buna karşılık borcun ödendiği iddiası itiraz veya ilgili dava yoluyla ileri sürülür.
Maaş ve Hesap Hacizlerinde Kontrol Listesi
- Hesaba yatan tutarın niteliği belirlenir: maaş, emekli aylığı, nafaka veya sosyal yardım olabilir.
- Haczedilen oranın İİK'daki sınırlara uygunluğu hesaplanır.
- Birden fazla dosyadan haciz varsa sıra ve toplam yük çıkarılır.
- Banka tarafından blokeye alınan tutarın dosyaya aktarılıp aktarılmadığı takip edilir.
- Aykırılık varsa icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilir; süre, işlemin öğrenildiği tarihe göre değerlendirilir.
Satış Aşamasında Kritik Eşikler
Satış aşamasında en sık tartışılan konular kıymet takdiri ve satış ilanının tebliğidir. Kıymet takdirine karşı süresi içinde başvurulmaması, sonraki aşamada değerin düşüklüğü iddiasını büyük ölçüde tüketir. Satış ilanının ilgililere usulüne uygun tebliğ edilmemesi ise ihalenin feshi sebepleri arasında ileri sürülebilir. Elektronik satış sisteminde teklif verme süreçlerine ilişkin aykırılıklar da aynı başlık altında değerlendirilir.
İhalenin Feshi Talebinde Somutluk
İhalenin feshi istemi, genel ifadelerle değil; hangi işlemin, hangi tarihte, hangi kurala aykırı yapıldığı ve bu aykırılığın satış bedelini nasıl etkilediği gösterilerek kurulur. Zarar unsurunun ortaya konmadığı taleplerin kabul görme ihtimali düşüktür. Talep sırasında yatırılması gereken teminat ve reddi hâlinde doğabilecek para cezası riski önceden hesaplanmalıdır.
Ödeme Anlaşması ile Yargı Yolu Arasındaki Denge
Alacaklıyla yapılacak taksit anlaşması, hacizlerin kaldırılması bakımından çoğu zaman en hızlı yoldur; ancak anlaşmanın icra dosyasına usulüne uygun geçirilmemesi, borçlunun ödeme yaptığı hâlde satışla karşılaşmasına yol açar. Anlaşma metninde ödeme takvimi, hacizlerin hangi ödemeden sonra kaldırılacağı ve temerrüt hâlinde sonucun ne olacağı açıkça yazılmalıdır. HMK ve İİK'daki süreler bu anlaşmayla kendiliğinden durmaz.
Buradaki açıklamalar bilgilendirme amaçlıdır. Dosyadaki takip türü, alacağın niteliği ve haczin konusu izlenecek yolu değiştirdiğinden, işlem tebliğ edildiği anda icra dosyasını inceleyecek bir hukukçuyla iletişime geçilmesi önerilir.