İcra dosyasında satış aşamasına gelinmesi, borçlu bakımından itiraz imkânlarının tükendiği anlamına gelmez; ancak bu aşamada kullanılabilecek yolların süresi kısadır ve çoğu şikâyet niteliğindedir. İİK ve HMK ekseninde bu rehber, mal beyanı yükümlülüğünden ihalenin feshine uzanan zinciri sırasıyla ele alır.
Mal Beyanı: Sanılandan Daha Sonuç Doğuran Bir Yükümlülük
Ödeme emrinin tebliğinden sonra kanunda öngörülen kısa süre içinde mal beyanında bulunmak zorunludur. Beyanda bulunmamak yalnızca bir usul eksikliği değildir; kanunda öngörülen yaptırımların uygulanmasına yol açar. Beyanın gerçeğe aykırı düzenlenmesi ise ayrı bir sorumluluk doğurur. Malvarlığı bulunmayan borçlunun da bu durumu beyan etmesi gerekir; sessiz kalmak bir savunma yöntemi değildir.
Satış Öncesi Kontrol Listesi
- Haczin usulüne uygun konulup konulmadığı ve haciz tutanağının içeriği,
- Kıymet takdirinin tebliğ edilip edilmediği ve rapordaki değerin piyasa ile uyumu,
- Kıymet takdirine itiraz süresinin işleyip işlemediği,
- Satış ilanının usulüne uygun tebliği ve ilan içeriğindeki bilgilerin doğruluğu,
- Taşınmazda kiracı, irtifak veya şerh bulunup bulunmadığının ilanda gösterilmesi.
Şikâyet Yolu ve Süresiz Şikâyet Ayrımı
İcra müdürlüğü işlemlerine karşı icra mahkemesine şikâyet, kural olarak kısa bir süreye tabidir ve süre işlemin öğrenildiği tarihte başlar. Buna karşılık kamu düzenine aykırılık ve hakkın yerine getirilmemesi gibi hallerde şikâyet süreye bağlı değildir. Hangi eksikliğin hangi kategoriye girdiğini baştan belirlemek, dilekçenin süre yönünden reddedilmesini önler.
İhalenin Feshinde Zarar Şartı
İhalenin feshi talebinde yalnızca bir usul eksikliğini göstermek çoğu zaman yeterli olmaz; ileri sürülen aykırılığın istekliyi ya da borçluyu zarara uğrattığının da ortaya konulması beklenir. Tebligat eksikliği, satış ilanındaki hatalı bilgi ve kıymet takdirinin güncelliğini yitirmiş olması bu bakımdan en sık ileri sürülen sebeplerdir. Talebin reddi halinde para cezası riski bulunduğundan, başvuru gerekçesiz yapılmamalıdır.
Taksitle Ödeme Taahhüdü mü, Yargılama mı?
Haciz sonrası verilecek ödeme taahhüdü satışı durdurabilir; ancak taahhüdün ihlali ayrı sonuçlar doğurur. Bu nedenle taahhüt, gerçekten ödenebilecek bir takvime dayandırılmalıdır. Buna karşılık takibin dayanağında ya da hesabında ciddi bir hata varsa, taahhütle zaman kazanmak yerine ilgili itiraz ve şikâyet yollarını işletmek daha isabetli olabilir. İki yolun sonuçları farklı olduğundan tercih, dosyadaki borç hesabı görüldükten sonra yapılmalıdır.
Bilgilendirme Notu
Bu metin genel bilgi amacı taşır. İcra dosyalarında süreler işlemden işleme değiştiği için, dosya özelinde bir hukukçudan görüş alınması önerilir.