Ödeme emri tebliğ edildikten sonra borçlunun karşısına çıkan ilk teknik yükümlülük mal beyanıdır. Uygulamada bu adım küçümsenir; oysa beyanın hiç verilmemesi ya da gerçeğe aykırı verilmesi, haciz aşamasından bağımsız sonuçlar doğurur. Aşağıda beyanın nasıl hazırlanacağı ve haciz işlemlerine karşı hangi yolun kullanılacağı ele alınmaktadır.
Beyanın İçeriğinde Neler Bulunur
- Taşınmaz ve taşınır malların yeri ile nitelikleri
- Üçüncü kişilerdeki alacaklar ve bunların dayanağı
- Banka hesapları ve düzenli gelir kaynakları
- Borcu karşılamaya yetecek mal yoksa geçim şeklinin açıklanması
Malı bulunmadığını bildiren borçlunun bu beyanı gerekçesiz bırakması sık yapılan bir hatadır; İİK sistematiğinde beyan, mevcut durumu açıklayan bir belge olarak değerlendirilir.
Haciz Sırasında Kullanılabilecek Yollar
- Haczedilmezlik şikâyeti: Ev eşyası, meslek için gerekli araçlar ve maaşın kanunla korunan kısmı bakımından icra mahkemesine başvurulur.
- İstihkak iddiası: Haczedilen malın üçüncü kişiye ait olduğu ileri sürülüyorsa, iddia haciz sırasında tutanağa geçirilmelidir.
- Kıymet takdirine itiraz: Satış öncesi belirlenen değerin düşük tutulması, ihalede ciddi kayba yol açar.
- İhalenin feshi: Satış ilanının usulüne uygun tebliğ edilmemesi başta olmak üzere usul aykırılıkları bu yolla tartışılır.
Tebligat Zincirini Kontrol Etmek
İcra dosyalarında hak kaybının en yaygın sebebi, tebligatın borçluya usulüne uygun ulaşmamış olmasıdır. Adres kayıt sistemindeki adrese yapılan tebligatın şerhleri, tutanaktaki imzalar ve tebliğ tarihleri tek bir tablo hâline getirilmelidir. Bu tablo, hem itiraz sürelerinin başlangıcını hem de şikâyet yolunun açık olup olmadığını gösterir. HMK ve İİK usulünün kesiştiği noktalarda görevli merci farklılaşabildiğinden, dilekçenin doğru mahkemeye verilmesi ayrıca kontrol edilmelidir.
Taksitle Ödeme mi, Yargı Yolu mu
Alacaklıyla yapılacak taksit anlaşması hacizlerin kaldırılmasını sağlayabilir; ancak böyle bir taahhüt, borcun kabulü anlamına gelir ve itiraz imkânlarını fiilen kapatır. Buna karşılık borcun varlığı ya da miktarı gerçekten tartışmalıysa, önce hukuki itiraz yollarının tüketilmesi gerekir. Karar verilirken haczedilen malın işletme için hayati olup olmadığı, satış takvimi ve borcun toplam maliyeti birlikte değerlendirilmelidir.
Genel Uyarı
Bu içerik yalnızca genel çerçeve sunar. İcra dosyalarında süreler gün hesabıyla işlediğinden ve her işlem için farklı bir başvuru yolu bulunduğundan, ödeme emrini aldığınız gün dosyanızı bir icra hukuku avukatıyla incelemeniz önerilir.