İcra dosyasında haciz uygulanmış olması tek başına sonuç doğurmaz; asıl belirleyici olan haczin satışla tamamlanmasıdır. Satış talebi süresinde yapılmadığında haciz kalkar ve alacaklı en baştaki sıraya döner. Buna karşılık borçlu açısından kritik nokta, satış ve elektronik haciz işlemlerine karşı kısa şikâyet sürelerinin kaçırılmasıdır. Aşağıda İİK ve HMK ekseninde iki tarafın da takvimi ele alınıyor.
Haciz ile Satış Arasındaki Süre
Hacizden sonra satış talebi için kanunda belirli bir süre öngörülmüştür ve son yıllarda yapılan değişikliklerle taşınır ile taşınmaz bakımından süre tek bir çerçevede toplanmıştır. Bu süre içinde satış istenmezse haciz düşer; aynı mal üzerinde yeniden haciz mümkün olsa bile sıra kaybı doğar. Satış avansının yatırılmaması da fiilen aynı sonucu doğurduğundan, avans yatırma tarihi dosyanın takvimine ayrıca işlenmelidir.
Elektronik Satış Sürecinde Kontrol Noktaları
- Kıymet takdiri raporunun tebliğ tarihi ve buna karşı öngörülen kısa itiraz süresi
- Satış ilanının usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği
- Elektronik ortamda teklif verme süresinin başlangıç ve bitiş anları
- Taşınmazın imar durumu, kira şerhi ve takyidatlarının ilanda doğru gösterilmesi
- İhalenin feshi talebinin, ihale tarihinden itibaren işleyen kısa süre içinde yapılması
E-Hacizde Sınırlar ve İtiraz
Elektronik haciz uygulaması, banka hesapları ve kayıtlı malvarlığı üzerinde hızlı sonuç doğurur; ancak sınırsız değildir. Maaş üzerine konulan haczin kanunda öngörülen orandan fazlasını kapsaması, haczi caiz olmayan malların bloke edilmesi, emekli aylığında rızaya dayanmayan kesinti yapılması ve nafaka alacağı gibi öncelikli kalemlerin sırasının gözetilmemesi sık rastlanan hatalardır. Bu tür işlemlere karşı icra mahkemesine şikâyet yolu açıktır. Şikâyet kural olarak öğrenmeden itibaren işleyen kısa bir süreye bağlıdır; kamu düzenine aykırılık oluşturan hâllerde ise süreye bağlı olmaksızın ileri sürülebileceği kabul edilir. Bu ayrımın dilekçede açıkça kurulması, süre def'i ile karşılaşıldığında belirleyici olur.
İki Taraf İçin Kontrol Listesi
- Ödeme emrinin tebliğ tarihi ve kesinleşme tarihi dosyanın ilk satırına yazılır.
- Haciz tarihleri mal bazında ayrı ayrı işlenerek satış süresi hesaplanır.
- Kıymet takdirine itiraz için hazırlık, rapor tebliğ edilmeden önce yapılır.
- Borçlu tarafında haczedilmezlik iddiasına dayanak belgeler önceden toplanır.
- Taksitlendirme veya haricen tahsil hâlinde dosyaya bildirim yapılarak mükerrer işlem önlenir.
Not
Bu açıklamalar genel niteliktedir; dosyanın türü, alacağın niteliği ve tebligat geçmişi süreleri değiştirebilir. İşleme karşı hareket etmeden önce icra dosyasının incelenmesi gerekir.