İcra dosyalarında borçlu ve alacaklı arasındaki gerilim çoğu kez iki noktada yoğunlaşır: maaş haczi kesintisi ve haczedilen malın satışı. İİK sistemi bu iki aşamada çok kısa süreli ve birbirinden farklı başvuru yolları öngördüğü için, doğru dilekçenin yanlış mercie verilmesi tek başına hak kaybı doğurabilir.
Maaş Haczinde Kesintinin Sınırı ve Sırası
Ücret ve maaşlar kısmen haczedilebilir; kanun, haczedilecek miktarın maaşın dörtte birinden az olamayacağını düzenler. Uygulamada tartışma genellikle kesinti oranından değil, sıra ve tekrarlanan hacizlerden çıkar. Nafaka alacaklarının önceliği, aynı borçlu hakkında birden fazla dosyadan gelen haciz müzekkerelerinin sırası ve işverenin bildirim yükümlülüğü ayrı ayrı denetlenmelidir. Emekli aylığı, asgari geçim ve benzeri kalemlerde farklı kuralların uygulanabileceği gözden kaçırılmamalıdır.
Satış Aşamasında Süreler Çok Kısadır
- Kıymet takdirine itiraz, raporun tebliğinden sonra kısa bir süre içinde icra mahkemesine yapılır
- Satış ilanının usulüne uygun tebliğ edilmemesi, ihaleye karşı ileri sürülebilecek en yaygın aykırılıktır
- İhalenin feshi talebi, dayanağı olan aykırılıklar tek tek yazılmadan sonuç vermez
- Elektronik satış sistemine ilişkin işlem kayıtları, iddianın belgesel dayanağını oluşturur
Şikâyet mi, İtiraz mı, Dava mı?
- İcra müdürlüğü işleminin hukuka aykırı olduğu iddiası kural olarak icra mahkemesine şikâyet yoluyla taşınır.
- Borca veya imzaya yönelik itirazlar takip türüne göre icra dairesine ya da mahkemeye yöneltilir.
- Malın üçüncü kişiye ait olduğu iddiası istihkak prosedürüne tabidir ve ayrı süreye bağlıdır.
- Borcun sona erdiği iddiası, dayanağı belgeye göre menfi tespit veya istirdat davasına konu olur.
Belge Eksikliğinin Somut Sonuçları
Bu dosyalarda delil, çoğunlukla dosyanın kendi içindedir: tebliğ mazbatası, haciz tutanağı, müzekkere tarihleri, bordro ve ödeme dekontları. Buna rağmen en sık görülen eksiklik, iddia edilen ödemelerin dosya numarasıyla eşleştirilememesidir. Dosya dışı yapılan ödemelerde açıklama alanına takip dosyası bilgisinin yazılmamış olması, ödemenin hangi borca mahsup edildiği tartışmasını doğurur.
Kapanış
Burada anlatılanlar genel çerçevedir; icra dosyalarında süreler gün üzerinden işlediği için tebliğ tarihleri dosyadan doğrulanmadan hareket edilmemelidir. Kesinti ya da satış işlemiyle karşılaşıldığında, dosya örneği alınarak vakit kaybetmeden hukuki değerlendirme yapılması önerilir.