İcra takibinde borçlunun en çok zorlandığı iki aşama maaş haczi ve satıştır. İİK ve HMK çerçevesinde her ikisinde de itirazın konusu artık borcun kendisi değil, işlemin usule uygunluğudur. Bu ayrım, başvurulacak mercii de doğrudan belirler.
İtiraz Değil Şikâyet
Ödeme emri aşamasında borca itiraz icra dairesine yapılır. Ancak haciz ve satış aşamasına gelinmişse takip kesinleşmiş demektir; bu noktadan sonra ileri sürülecek talepler kural olarak şikâyet yoluyla icra mahkemesine yöneltilir. Dilekçeyi icra dairesine bırakan borçlu, çoğu zaman şikâyet süresini de tüketmiş olur. Şikâyet süresi, işlemin öğrenilmesinden itibaren işler; kamu düzenine aykırılık veya hakkı ihlal eden sürekli bir durum varsa süresiz şikâyet mümkündür.
Maaş Haczinde Sınırlar
- Ücretin tamamı haczedilemez; kanun belirli bir kısmın borçluya bırakılmasını zorunlu tutar ve haczedilen kısım ücretin dörtte birinden az olamaz.
- Nafaka alacakları bu sınırlamanın dışında farklı bir rejime tabidir.
- Emekli aylıkları bakımından özel koruma bulunur; borçlunun muvafakati olmadan haczi kural olarak mümkün değildir.
- Birden fazla dosyadan gelen haciz müzekkereleri sıraya girer; işveren aynı anda birden çok kesinti yapamaz.
- Kesintinin yanlış oranda yapılması hâlinde muhatap işveren değil, icra mahkemesidir.
Satış Aşamasının Takvimi
- Kıymet takdiri raporu tebliğ edildiğinde, rapora karşı itiraz süresi hemen takvime işlenir.
- Değer düşük belirlenmişse itiraz edilmeyen rapor satışın temelini oluşturur ve sonradan tartışılamaz.
- Satış talebinin süresinde yapılıp yapılmadığı kontrol edilir; süresinde talep edilmeyen hacizler düşer.
- Elektronik ortamda yapılan satışlarda ilan, teminat ve ihaleye katılım şartları ayrıca izlenir.
- İhalenin feshi talebi, ihale tarihinden itibaren işleyen kısa süreye tabidir ve icra mahkemesine yapılır.
Borçlu Kadar Alacaklıyı da İlgilendiren Nokta
Alacaklı tarafında en sık görülen kayıp, satış talebinin ve yenileme işlemlerinin zamanında yapılmamasıdır. Haciz düştüğünde yeniden haciz istenebilir; ancak bu süre içinde araya giren başka bir alacaklının sırası öne geçebilir. Sıra cetveline itiraz da ayrı bir süreye ve ayrı bir usule tabidir.
Hacizden Kurtulma Yolları
Borcun yapılandırılması, taksitlendirme taahhüdü veya haczedilemezlik şikâyeti farklı sonuçlar doğurur. Taahhüt verilmesi hâlinde ihlalin cezai sonucu bulunduğundan, taahhüt tutarının gerçekçi hesaplanması gerekir. Aceleyle verilen bir taahhüt, birkaç ay sonra daha ağır bir sorun hâline gelebilir.
Bu rehber genel bilgi amaçlıdır. Takip türü, alacağın niteliği ve dosyadaki aşama sonucu değiştirebileceğinden, işlem yapmadan önce hukuki değerlendirme almanız önerilir.