İcra takibinin en çok tartışma yaratan iki aşaması, ücret üzerine konulan haciz ile haczedilen malın satışıdır. İİK bu aşamalar için ayrı usuller ve ayrı süreler öngörür; HMK ise şikâyet ve dava ayrımının çerçevesini tamamlar. Borçlu tarafın en sık düştüğü hata, itiraz ile şikâyeti aynı sanmasıdır.
Ücret Haczinde Sınırlar
Maaş ve ücretin tamamı haczedilemez. Kanun, borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli kısmın dışarıda bırakılmasını, haczedilen bölümün ise dörtte birden az olmamasını öngörür. Nafaka alacakları bakımından bu sınırlama uygulanmaz. Birden fazla haciz bulunduğunda ödemeler sıraya göre yapılır; işverenin sırayı gözetmeden ödeme yapması ayrı bir sorumluluk doğurur. İhbarnameye rağmen kesinti yapmayan işveren bakımından da sonuçlar İİK'da düzenlenmiştir.
Şikâyet mi İtiraz mı
- Takibe ve borca yönelik beyanlar itiraz kapsamındadır ve icra dairesine yöneltilir.
- İcra memurunun işleminin kanuna aykırı olduğu iddiası şikâyettir ve icra mahkemesine yapılır.
- Şikâyet kural olarak işlemin öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde ileri sürülür.
- Kamu düzenine aykırılık veya hakkın yerine getirilmemesi hâlinde şikâyet süreye bağlı değildir.
- Yanlış yola başvurulması, süre geçtikten sonra düzeltme imkânını ortadan kaldırabilir.
Satış Aşamasında Kontrol Edilecekler
- Haciz tarihinden itibaren satış isteme süresinin dolup dolmadığı denetlenir; süre geçmişse haciz düşer.
- Kıymet takdiri raporunun tebliğ tarihi ve rapora itiraz süresi izlenir.
- Satış ilanının usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği kontrol edilir; tebligattaki eksiklik en sık kullanılan fesih sebebidir.
- Taşınmazda üçüncü kişilerin hakları ve şerhler, ilan öncesinde kayıt üzerinden doğrulanır.
- İhalenin feshi talebi, ihale tarihinden itibaren işleyen yedi günlük süre içinde icra mahkemesine sunulur.
Usul Hatasının Alacaklıya Maliyeti
Bu aşamalarda hata yalnızca borçlu aleyhine sonuç doğurmaz. Süresinde satış istenmemesi haczin düşmesine, tebligat eksikliği ise tamamlanmış bir ihalenin feshine yol açar. Her iki durumda da alacaklı, aylar süren takibi baştan kurmak zorunda kalır. Bu nedenle takip dosyasında tebligat parçaları ve süre başlangıç tarihleri düzenli izlenmelidir.
Değerlendirme
İcra hukukunda süreler kısa ve çoğu kez kesindir; öğrenme anını belgeleyen kayıt olmadan yapılan başvurular sonuçsuz kalır. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; dosyanın aşaması ve alacağın niteliği farklı yollar gerektirebileceğinden hukuki destek alınması yerinde olur.