Bir iş kazasının ardından yürüyen süreç tek başlıklı değildir: Kurum nezdindeki bildirim, işverene karşı tazminat ve fesih halinde kıdem hesabı birbirinden bağımsız ilerler. Kıdem hesabına yapılacak itirazın gücü de çoğu kez kazanın hemen sonrasında tutulan kayıtlarla belirlenir. 4857, 6331, 5510 ve 7036 sayılı düzenlemeler bu aşamada birlikte okunmalıdır.
Kaybedilen İlk Günler: Kaza Bildirimi
İşveren, iş kazasını üç iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirmekle yükümlüdür. Bildirimin hiç yapılmaması veya olayın basit bir rahatsızlık gibi kaydedilmesi, sonradan hem iş göremezlik ödemelerinde hem de tazminat davasında ispat sorunu doğurur. Bildirim yapılmadıysa işçi veya hak sahipleri kendileri başvuru yapabilir; kolluk tutanağı, acil servis kaydı ve tanık beyanları bu başvurunun omurgasıdır.
Kıdem Hesabında Hangi Kalem Nereye Yazılır?
Uyuşmazlıkların büyük kısmı, hesaba esas ücretin çıplak ücret üzerinden alınmasından kaynaklanır. Süreklilik taşıyan yol, yemek, ikramiye ve benzeri ödemelerin giydirilmiş ücrete katılması gerekir. İtiraz dilekçesinde her kalemin dayanağı ayrı ayrı gösterilmeli, ödeme aralığı bordro ve banka kayıtlarıyla eşleştirilmelidir. Kazanın iş göremezliğe yol açtığı hallerde çalışılmış sayılan sürelerin kıdeme etkisi de ayrıca ele alınır.
Arabuluculuk Tutanağı Sıradan Bir Kâğıt Değildir
İşçilik alacaklarında arabuluculuğa başvuru dava şartıdır. Anlaşma tutanağı imzalanırken kullanılan geniş kapsamlı ibra ifadeleri, sonradan açılacak davanın önünü kapatabilir. Bu nedenle tutanakta hangi alacak kalemlerinin kapsandığı ve hangilerinin saklı tutulduğu tek tek yazılmalıdır. İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat talepleri, kıdem alacağından ayrı bir başlık olarak ele alınmalıdır.
Kurum İşlemine Karşı Ayrı Yol
Olayın iş kazası sayılmaması, sürekli iş göremezlik oranının düşük belirlenmesi ya da kusur dağılımına ilişkin tespitler, işverene karşı açılan davadan bağımsız olarak Kurum işlemine karşı yürütülür. İki süreç birbirini besler; birinde alınan rapor diğerinde delil olarak kullanılabilir.
Bilirkişi Raporuna İtirazın Zamanı
- Rapor tebliğ edilir edilmez hesap yöntemi ve kabul edilen ücret düzeyi kontrol edilir.
- Kusur oranı, işverenin 6331 kapsamındaki yükümlülükleriyle karşılaştırılır.
- Eksik kalan kalemler için itiraz süresi içinde gerekçeli dilekçe verilir.
- Gerekirse ek rapor veya yeni bilirkişi heyeti talebi somut sorularla desteklenir.
Yukarıdaki çerçeve genel bir yol haritasıdır; hizmet süresi, fesih biçimi ve kaza anındaki koşullar sonucu belirgin biçimde değiştirir. Hesaplama tartışmalı ise itiraz süresi dolmadan hukuki destek almanız önerilir.