Mobbing iddiasına dayanan fesihlerde asıl zorluk, yaşananların hukuken sistematik ve süreklilik gösteren bir davranış bütünü olarak ortaya konulmasıdır. Kıdem tazminatı talebi bu iddiaya bağlandığında, dosyanın kurgusu 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı düzenlemelerin kesiştiği bir alanda ilerler. Başvuru sırasının yanlış kurulması, esasen haklı bir talebin usulden karşılıksız kalmasına yol açabilir.
Fesih Anında Alınan Kararın Sonraki Her Adımı Belirlemesi
Mobbing gerekçesiyle işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmesi, kıdem tazminatı talebinin dayanağını oluşturur. Buna karşılık fesih bildiriminde neden hiç yazılmamışsa veya sonradan tamamen farklı bir sebep ileri sürülmüşse, karşı taraf çelişki iddiasını gündeme getirir. Bu nedenle fesih iradesinin nasıl açıklandığı, hangi kanaldan iletildiği ve karşı tarafa ne zaman ulaştığı ilk günden belgelenmelidir.
Arabuluculuk Aşaması Bir Formalite Değildir
İşçilik alacaklarına ilişkin taleplerde arabuluculuğa başvurulması dava şartıdır. Bu aşamanın atlanması veya son tutanağın eksik düzenlenmesi, davanın esasa girilmeden usulden reddine yol açar. Uygulamada dikkat edilmesi gereken noktalar şunlardır:
- Başvuruda talep kalemlerinin eksiksiz sayılması, sonradan dava dilekçesine eklenecek kalemlerin şimdiden düşünülmesi
- Karşı tarafın doğru tüzel kişi olarak gösterilmesi, alt işveren veya grup şirketi ilişkisinin başta netleştirilmesi
- Son tutanakta anlaşma kapsamının ve kapsam dışı bırakılan kalemlerin açıkça yazılması
- Anlaşma hâlinde ibra kapsamının hangi alacakları içerdiğinin tereddüde yer bırakmayacak biçimde ifade edilmesi
Mobbing İddiasında Delilin Toplanma Sırası
Mobbing, tek bir olayla değil, tekrarlanan davranışların bütünüyle ispatlanır. Bu nedenle delil toplama sırası kronolojiktir: önce olay günlüğü niteliğinde bir zaman çizelgesi çıkarılır, sonra her satır için karşılık gelen belge eşleştirilir. Görev değişiklikleri, izin ve rapor kayıtları, savunma istemleri, disiplin yazışmaları, çalışma yeri ve ekipman değişiklikleri bu tabloya işlenir. Tanık beyanlarının hangi olayı doğrulayacağı önceden belirlenmezse, tanıklık genel izlenim aktarımına dönüşür ve ispat gücü zayıflar.
Kıdem Hesabının Tartışmaya Açık Kalemleri
Kıdem tazminatı hesabında giydirilmiş ücretin hangi kalemleri kapsadığı, çoğu dosyada asıl uyuşmazlık konusudur. Yol ve yemek yardımı, düzenli ödenen ikramiye ve prim uygulamaları ile ayni yardımların hesaba katılıp katılmayacağı ayrı ayrı gerekçelendirilmelidir. Bordro ile banka kayıtları arasındaki farklar önceden tespit edilmezse, bilirkişi raporu aşamasında beklenmedik bir tabloyla karşılaşılır.
Rapora İtiraz Aşaması
Bilirkişi raporuna itiraz, raporun tümünü reddeden genel bir metin olarak değil, hesaplama kalemi bazında ve dosyadaki belgeye atıfla yazıldığında sonuç doğurur. İtirazda hangi belgenin hangi sayfada bulunduğunun gösterilmesi, ek rapor talebinin karşılanma ihtimalini artırır.
Yukarıdaki çerçeve genel bir yol haritasıdır; her iş ilişkisinin süresi, işyeri uygulamaları ve fesih anındaki yazışmalar sonucu değiştirebilir. Talep ve süre yönetimi bakımından dosyanızın kendi belgeleri üzerinden bir hukukçuyla değerlendirme yapmanız önerilir.