İşçilik alacakları için 7036 sayılı Kanun'la getirilen dava şartı arabuluculuk, sadece bir ön formalite değildir; davanın kaderini belirleyen ilk hukuki adımdır. Yanlış kurulan bir arabuluculuk süreci, hem zamanaşımı hesabını hem de ileride açılacak davanın kapsamını bozar. Aşağıdaki plan, başvurudan dava dilekçesine kadar olan takvimi kurmayı amaçlıyor.
Hangi Talep Arabuluculuğa Tabi?
Kıdem ve ihbar tazminatı, fazla mesai, yıllık izin, ulusal bayram ve genel tatil ücreti gibi 4857 kaynaklı alacaklar ile işe iade talebi dava şartı arabuluculuğa tabidir. Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat ile rücu talepleri bu kapsamın dışında tutulmuştur. 5510 kapsamındaki hizmet tespiti gibi kurumun taraf olduğu uyuşmazlıklar da kendi usulüne tabidir. Talep listesi karma ise, kapsam içi ve kapsam dışı kalemler ayrıştırılmadan yapılan başvuru sonradan sorun çıkarır.
İki Ayrı Sayaç: İşe İade ve Alacaklar
- İşe iadede sayaç fesih bildiriminin tebliğiyle başlar; kanunda öngörülen bir aylık süre içinde arabulucuya başvurulmalıdır.
- Anlaşmama hâlinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki haftalık dava süresi işler.
- Alacak talepleri için hak düşürücü süre yoktur; ancak kanun değişikliği sonrası gerçekleşen fesihlerde kıdem ve ihbar tazminatı gibi kalemler beş yıllık zamanaşımına tabidir.
- Arabuluculuk başvurusundan son tutanağın düzenlenmesine kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez.
- Son tutanak tarihi, bu nedenle dosyadaki en kritik tarihtir ve mutlaka belgeyle kayda geçirilmelidir.
Son Tutanağın İçeriği Neden Bu Kadar Önemli?
Tutanakta tarafların kimliği, uyuşmazlığın konusu ve anlaşma sağlanamadığı açıkça yer almalıdır. Uyuşmazlık konusu dar tanımlanmışsa, dava aşamasında bazı alacak kalemleri için dava şartının yerine gelmediği ileri sürülebilir. Tutanağın imzalanmadan önce okunması ve eksik kalemlerin eklenmesi, sonradan yapılacak bütün itirazlardan daha etkilidir.
Anlaşma Metnini İmzalamadan Önce
- Feragat kapsamı: hangi alacakların anlaşmaya dâhil olduğu tek tek yazılmalıdır.
- İbra niteliği: geniş yazılmış bir ibra, hesap edilmemiş alacakları da kapatabilir.
- Ödeme takvimi ve gecikme hâlindeki sonuçlar metne işlenmelidir.
- Anlaşma belgesinin icra edilebilirlik özelliği taşıyıp taşımadığı kontrol edilmelidir.
- 6331 kapsamındaki iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinden doğan talepler ayrıca değerlendirilmelidir.
Delil Toplama Sırasını Tersine Çevirin
Uygulamada delil, dava açıldıktan sonra düşünülür; oysa arabuluculuk aşamasında toplanan belge, müzakerede pazarlık gücü yaratır. İşe giriş ve çıkış bildirgeleri, ücret bordroları, banka hesap hareketleri, puantaj ve giriş çıkış kayıtları, mesai yazışmaları başvurudan önce derlenmelidir. Tanık beyanının belirleyici olduğu fazla mesai gibi kalemlerde, tanıkların kim olacağı da bu aşamada netleştirilmelidir.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir ve her fesih dosyasına aynı şekilde uygulanamaz. Kendi durumunuzda tutanak ve anlaşma metnini imzalamadan önce bir hukukçuya danışmanız yerinde olacaktır.