İş sözleşmesi feshedildiğinde işçinin önündeki en dar zaman aralığı işe iade hattındadır. 4857 ve 7036 sayılı Kanunlar çerçevesinde arabuluculuk dava şartı olarak öngörüldüğünden, başvuru sırası ve tarihler doğru kurulmadığında talep esasa girmeden kaybedilir. Kıdem ve ihbar hesabı ise farklı bir takvimde ilerler; bu iki hattın karıştırılması sık rastlanan bir hatadır.
Fesih Bildiriminin Okunması
İlk iş, bildirimin tarihini ve gerekçesini tespit etmektir. Fesih yazılı mı yapıldı, sebebi açık ve kesin biçimde gösterildi mi, savunma alındı mı soruları hem işe iade hem tazminat hattını etkiler. Bildirimi tebellüğ ederken çekince koymak, sonradan yapılacak açıklamalardan daha güçlü bir kayıttır.
Arabuluculuk Aşamasının Kritik Noktaları
- Başvurunun kanunda öngörülen süre içinde yapılması
- Başvuruda talebin işe iade olarak açıkça belirtilmesi
- Anlaşma hâlinde tutanağa yazılan kalemlerin kapsamının dikkatle okunması
- Anlaşamama tutanağının tarihinin dava süresi bakımından esas alınması
Anlaşma tutanağında yer alan ibare, sonradan ileri sürülecek başka alacak taleplerini de kapsayabilir. Bu nedenle tutanak metni imzalanmadan önce kalem kalem gözden geçirilmelidir.
Kıdem ve İhbar Hesabının Ayrı Yürüyen Takvimi
İşe iade talebi süre yönünden çok kısıtlıyken, kıdem ve ihbar tazminatı ile diğer işçilik alacakları için farklı zamanaşımı süreleri söz konusudur. Bu ayrım gözetilmezse işçi, işe iade süresini kaçırdığında tüm haklarını yitirdiğini sanabilir. Hesaplama yapılırken şu kalemler ayrı satırlarda tutulmalıdır:
- Giydirilmiş ücretin hesabına giren yan ödemeler
- Fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatil alacakları
- Kullandırılmayan yıllık izin karşılığı
- SGK kayıtlarıyla fiilî çalışma arasındaki farklar
Delil Toplamanın En İyi Anı
İşyerinden ayrılırken erişilebilen kayıtlar, sonradan çok daha zor elde edilir. Bordro örnekleri, giriş çıkış kayıtlarına ilişkin yazışmalar, görev tanımını gösteren belgeler ve iş arkadaşlarının iletişim bilgileri fesihten hemen sonra derlenmelidir. 5510 ve 6331 sayılı düzenlemelerle ilgili tespitler gerekiyorsa, ilgili kurum kayıtlarının talebi de aynı dönemde başlatılmalıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; feshin türü, işyerinin yapısı ve çalışma süresi sonucu değiştirir. Fesih bildirimini aldığınız günden itibaren süre hesabınızı bir hukukçuyla birlikte yapmanız yararlı olacaktır.