Mobbing iddiasıyla açılan işçilik alacağı dosyalarında iki ayrı zorluk üst üste biner: psikolojik tacizin ispatı ve fesih ile alacak taleplerinin süreye bağlı olması. 4857 ve 7036 sayılı Kanunlar ile 5510 ve 6331 sayılı Kanunların kesiştiği bu alanda, doğru zamanlanmamış bir fesih hem kıdem tazminatını hem de sonraki talepleri zayıflatabilir.
Delil zamanla kaybolur, önce kayıt
Mobbing tek bir olayla değil, süreklilik gösteren davranış örüntüsüyle ortaya çıkar. Bu örüntü ancak tarih sırasına dizilmiş kayıtlarla görünür hâle gelir:
- Görev değişikliği, yer değişikliği ve unvan düşürme yazıları
- Kurumsal e-posta ve mesajlaşma kayıtlarının tarih damgalı çıktıları
- İzin taleplerinin reddi ve fazla çalışma yazışmaları
- İşyeri hekimi veya sağlık kuruluşundan alınan raporlar
- Aynı ortamda çalışan tanıkların adları ve çalıştıkları dönemler
İş ilişkisi sona erdikten sonra kurumsal hesaplara erişim kapandığından, bu kayıtların fesih öncesinde güvenli biçimde alınması gerekir.
Haklı fesih dar bir pencerede kullanılır
İşçinin haklı nedenle derhâl fesih hakkı, olayın öğrenilmesinden itibaren kanunda öngörülen kısa süre içinde kullanılmalıdır. Bu süre geçtikten sonra yapılan fesih, aynı olaya dayansa bile istifa gibi değerlendirilme riski taşır. Süreklilik gösteren mobbingde son davranışın tarihi belirleyici olur; bu nedenle fesih bildirimi, dayanılan son olayı açıkça yazmalıdır. Genel ifadelerle yazılmış bir fesih bildirimi, sonradan iddiaların genişletilmesini zorlaştırır.
Arabuluculuk: dava şartı ve zamanaşımı ilişkisi
- İşçilik alacakları için arabuluculuk kural olarak dava şartıdır; bu adım atlanırsa dava usulden reddedilir.
- Başvuru, taleplerin tümünü kapsayacak biçimde yapılmalıdır; anlaşmazlıkla sonuçlanan tutanaktaki talep kalemleri sonraki davanın çerçevesini etkiler.
- Son tutanağın düzenlendiği tarih, dava açma takviminin başlangıcı olarak ayrıca not edilmelidir.
- Kısmi anlaşma hâlinde, anlaşma dışı kalan kalemler tutanakta açıkça gösterilmelidir.
Kıdem hesabında sık atlanan kalemler
Kıdem tazminatı yalnızca çıplak ücret üzerinden hesaplanmaz; süreklilik gösteren yan menfaatler hesaba katılır. Yol, yemek, yakacak yardımı, düzenli ödenen ikramiye ve sağlık sigortası primi gibi kalemler belgeyle desteklendiğinde hesabı değiştirir. Bu kalemler için bordro, banka kayıtları ve varsa toplu iş sözleşmesi hükümleri birlikte sunulmalıdır.
SGK kayıtları ile işyeri kayıtlarını karşılaştırmak
Hizmet dökümü ile işyeri kayıtları arasındaki uyumsuzluk, hem çalışma süresini hem de prime esas kazancı etkiler. Eksik gün bildirimi ya da düşük ücretten bildirim varsa, bu durum hizmet tespiti boyutuyla ayrı bir hat oluşturur ve kendi süresine tabidir. İş sağlığı ve güvenliği mevzuatına dayalı yükümlülük ihlalleri de ayrı bir başlık olarak değerlendirilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme niteliğindedir. Fesih biçimi, çalışma süresi ve elinizdeki belgeler sonucu doğrudan etkilediğinden, adım atmadan önce iş hukuku alanında çalışan bir hukukçuyla görüşmeniz tavsiye edilir.