Mobbing Nedeniyle Fesihte Bir Aylık Arabuluculuk Penceresi ve Delil Kurgusu

İşyerinde sistematik biçimde yıldırmaya maruz kalan çalışan için hukuki sürecin en kritik anı, iş sözleşmesinin sona erdiği gündür. 4857 ve 7036 sayılı kanunlar çerçevesinde işe iade talebi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmasını gerektirir. Bu pencere kapandığında, mobbing iddiası ne kadar güçlü olursa olsun işe iade yolu kapanır ve talep yalnızca tazminata dönüşür.

Mobbing Nasıl Tanımlanır

Tek bir tartışma ya da bir defalık sert uyarı mobbing sayılmaz. Aranan unsurlar; davranışın sistematik olması, belirli bir süre boyunca tekrarlanması, çalışanı işten uzaklaştırma veya yıpratma amacı taşıması ve kişilik haklarına yönelmesidir. Bu nedenle savunma kurgusu tek bir olaya değil, tarih sırasına dizilmiş bir davranış zincirine dayandırılmalıdır.

İki Ayrı Süre, İki Ayrı Karar

• Haklı nedenle fesih hakkı: çalışan bu hakkı, fiili öğrendiği tarihten itibaren işleyen kısa süre içinde kullanmalıdır; beklemek hakkın kullanılamaması sonucunu doğurabilir.
• İşe iade süreci: fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulur.
• Arabuluculuk sonrası: son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren kanunda öngörülen süre içinde dava açılır.
• Tazminat talepleri: kıdem ve ihbar gibi alacaklar farklı zamanaşımı rejimine tabidir ve bu takvimle karıştırılmamalıdır.

Delil Zincirini Fesihten Önce Kurmak

1. Tarih, saat, yer ve tanık bilgisi içeren düzenli bir olay günlüğü tutulur.
2. Görev tanımındaki değişiklikler, yetki kısıtlamaları ve odası değiştirilen çalışan için yazılı bildirimler saklanır.
3. Kurumsal e-posta ve mesajlar, kişisel verilere ilişkin sınırlar gözetilerek arşivlenir.
4. Psikiyatrik başvuru ve rapor varsa tarihleri olay günlüğüyle eşleştirilir.
5. İşveren şikâyet mekanizmasına yapılan başvurular ve verilen cevaplar dosyalanır.

İdari Şikâyet Yolunu Paralel Yürütmek

Çalışma ve iş güvenliği mevzuatı kapsamında ilgili birime yapılan şikâyet, iş yargısındaki dava süresini durdurmaz. Buna karşılık yapılacak denetim ve düzenlenecek tutanak, sonraki yargılamada bağımsız bir delil değeri taşıyabilir. Bu nedenle şikâyet yolu, dava takvimini geciktirmeyecek biçimde eş zamanlı işletilmelidir.

İspat Yükünün Paylaşımı

Çalışan, mobbing iddiasını kuvvetle muhtemel gösteren olguları ortaya koyduğunda, aksinin ispatı bakımından işverenin açıklama yükümlülüğü gündeme gelir. Bu nedenle dosyanın gücü, tek tek olayların ağırlığından çok, olayların birbirini destekleyen bir örüntü oluşturmasından gelir.

Buradaki bilgiler genel çerçeveyi anlatmaktadır. Fesih bildiriminizin tarihi ve içeriği izlenecek yolu doğrudan belirlediğinden, bir ay dolmadan durumu bir hukukçuyla değerlendirmeniz büyük önem taşır.