Mobbing iddiası, tek bir olaya değil zamana yayılmış bir davranış örgüsüne dayanır. Bu yapısı nedeniyle ispatı kadar usulü de zordur: hangi talebin hangi mercie yöneltileceği, hangi aşamanın dava şartı olduğu ve hangi sürenin işlediği ayrı ayrı belirlenir. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı düzenlemelerin kesiştiği bu alanda süreyi kaçırmak, çoğunlukla iddianın esasından daha erken bir kayıp doğurur.
Tek Bir Talep Değil, Talepler Demeti
Mobbing iddiasından farklı nitelikte talepler doğar: çalışma koşullarının düzeltilmesi, manevi tazminat, ayrımcılık tazminatı, haklı nedenle fesih hâlinde kıdem tazminatı ve buna bağlı işçilik alacakları, iş güvencesi kapsamındaki işçi bakımından ise feshin geçersizliği istemi. Bunlar aynı dilekçede birleştirilebilse de her biri farklı ispat yüküne ve farklı süreye tabidir. Talep kalemlerini ayrıştırmadan kurulan dilekçe, dosya ilerledikçe ıslah ihtiyacı doğurur ve zamanaşımı defini davet eder.
Görev ve Yetki Seçiminde Pratik Ölçüt
Uyuşmazlık iş mahkemesinin görev alanındadır. Yetki bakımından 7036 sayılı Kanun, davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri ile işin yapıldığı yer mahkemesini seçenek olarak sunar. Mobbing dosyalarında işin fiilen yapıldığı yer genellikle daha isabetli bir tercihtir; çünkü tanıkların çoğu aynı işyerinde çalışan veya çalışmış kişilerdir. Şirket merkezinin bulunduğu yerde açılan davada tanıkların talimatla dinlenmesi, hem süreyi uzatır hem de beden diliyle aktarılan ayrıntıların değerlendirilmesini güçleştirir.
Arabuluculuk: Hangi Talep Kapsamda
İşçi alacağı ve tazminatı ile işe iade taleplerinde arabuluculuk dava şartıdır ve son tutanak eklenmeden açılan dava usulden reddedilir. Mobbing iddiasına dayanan manevi tazminat isteminin bu kapsamda değerlendirilip değerlendirilmeyeceği, talebin dayandığı hukuki temele göre tartışılabildiğinden, güvenli yol arabuluculuk aşamasını tüm talepleri kapsayacak biçimde işletmektir. Arabuluculuk başvurusunda talep kalemlerinin tek tek yazılması, sonraki aşamada kapsam itirazının önüne geçer.
Bir Aylık Süre ve Haklı Fesih Penceresi
Mobbing nedeniyle iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmek isteyen işçi için süre kısadır: fesih hakkı, olayın öğrenilmesinden itibaren altı iş günü ve her hâlde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl içinde kullanılır. Süregelen davranışlarda bu sürenin son eylemden itibaren yeniden işlediği kabul edilir; bu nedenle olay günlüğü tutulması önemlidir. İşveren tarafından fesih yapılmışsa ve işçi iş güvencesi kapsamındaysa, feshin geçersizliği için bildirimin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır. Bu bir aylık süre, diğer alacak taleplerinin zamanaşımından bağımsız işler ve kaçırıldığında yalnızca işe iade hakkı düşer.
İspat: Süreklilik ve Sistematiklik
- Tarih, saat ve tanık bilgisini içeren olay kaydı düzenli tutulur.
- Görev değişikliği, yer değiştirme ve savunma istem yazıları saklanır.
- Kurum içi şikâyet mekanizmasına başvurulup cevap belgelenir.
- Sağlık kuruluşuna başvuru kayıtları ve raporlar dosyaya eklenir.
- 6331 kapsamındaki koruma yükümlülüğünün ihlali ayrıca ileri sürülür.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. İşyerinin yapısı, fesih biçimi ve elde bulunan kayıtlar hem stratejiyi hem sonucu değiştirebileceğinden, adım atmadan önce belgelerinizle birlikte bir hukukçuya danışmanız uygun olur.