Mobbing iddiasıyla fazla mesai alacağı çoğu zaman aynı dosyada birlikte ileri sürülür; oysa ikisinin usulî güzergâhı farklıdır. Alacak kalemleri için arabuluculuk dava şartıyken, çalışma koşullarına yönelik bazı talepler ve haksız fiil kaynaklı manevi tazminat bakımından tablo değişebilir. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı düzenlemeler ekseninde doğru mahkemeyi ve doğru başvuru sırasını belirlemek, dosyanın ilk kritik kararıdır.
Zorunlu arabuluculuk hangi taleplerde uygulanır?
İşçi ve işveren arasındaki işçilik alacakları ile işe iade istemlerinde arabulucuya başvuru dava şartıdır. Bu adım atlanarak açılan dava, esasa girilmeden usulden reddedilir. Anlaşmama tutanağının aslı veya onaylı örneği dilekçeye eklenmediğinde de aynı sonuç doğar. Buna karşılık iş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat istemleri bu şartın dışında tutulmuştur.
İş mahkemesinde yetki kuralı ve sözleşme şartlarının sınırı
Yetki, davalı işverenin yerleşim yeri ya da işin yapıldığı yer mahkemesine göre belirlenir. İşçi aleyhine sonuç doğuracak biçimde sözleşmeye konulan yetki kayıtları geçerli kabul edilmez; bu, işçinin korunması ilkesinin usul hukukundaki yansımasıdır. Zincir hizmet sözleşmeleriyle farklı şehirlerde çalışılmışsa, fiilen çalışılan son işyerinin bulunduğu yer pratikte en güvenli tercihtir.
Mobbing iddiasında ispatın ağırlık merkezi
- Süreklilik ve sistematiklik gösteren davranışların tarih sırasıyla kronolojik çizelgeye dökülmesi.
- Görev değişikliği, yetki daraltma ve izin taleplerine ilişkin yazılı kayıtlar.
- Kurum içi şikâyet başvuruları ve bunlara verilen yanıtlar.
- Tanıkların çalışma dönemleri ve gördükleri olaylarla eşleştirilmesi.
- Sağlık raporları ile iddia edilen dönem arasındaki zaman ilişkisi.
Fazla mesaide hesabın ve sürenin birlikte kurulması
Fazla çalışma iddiası, giriş çıkış kayıtları, puantaj, vardiya çizelgesi ve mesai onaylarıyla desteklendiğinde güç kazanır. Ücret bordrolarında fazla mesai tahakkuku görünüyorsa, ihtirazi kayıt konulup konulmadığı ayrıca değerlendirilmelidir. Alacak kalemlerinin zamanaşımı süreleri kalem bazında farklılaşabildiğinden, dava dilekçesinde talep edilen dönem açıkça sınırlandırılmalıdır.
Süre kaybını önleyen sıralama
- Fesih veya olay tarihini sabitleyin; bildirimlerin tebliğ tarihlerini saklayın.
- Arabuluculuk başvurusunu geciktirmeyin; sürecin kendisi de zaman alır.
- Anlaşmama tutanağı sonrası dava için tanınan süreyi takvime işleyin.
- Belirsiz alacak veya kısmi dava tercihinizi hesaplanabilirlik ölçütüne göre baştan belirleyin.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir ve her dosyanın alacak yapısı farklıdır. Fesih ya da mobbing iddiasıyla ilgili adım atmadan önce sürelerin somut olayınızda nasıl işlediğini bir avukatla netleştirmeniz faydalı olacaktır.