Kişisel veri uyuşmazlıklarında tartışma çoğunlukla verinin işlenip işlenmediği değil, işlemenin hangi hukuki sebebe dayandığı üzerinde döner. KVKK ve 6698 sayılı Kanun bakımından açık rıza yalnızca bir onay kutusu değil, ispat yükü veri sorumlusunda olan nitelikli bir irade beyanıdır; 5651 sayılı Kanun ise içerik boyutunda ayrı bir yol açar.
Açık Rıza Ne Zaman Geçersiz Sayılır
Açık rızanın belirli bir konuya ilişkin olması, bilgilendirmeye dayanması ve özgür iradeyle açıklanması gerekir. Hizmetin verilmesinin rıza şartına bağlanması, tek bir metinde aydınlatma ile rızanın iç içe sunulması, önceden işaretlenmiş onay kutuları veya sözleşmenin ifası için zaten gerekli olan verilerde ayrıca rıza alınması bu şartları zedeler. Ayrıca rızanın her an geri alınabileceği ve geri alma imkânının fiilen kullanılabilir olması gerekir.
İspat Dosyasında Aranan Kayıtlar
- Aydınlatma metninin gösterildiği ekran ve gösterim tarihini içeren sistem kaydı
- Onayın verildiği anı gösteren log kayıtları ve sürüm bilgisi
- Veri işleme envanteri ile saklama ve imha politikası
- Yurt dışına aktarım varsa buna ilişkin ayrı bilgilendirme ve dayanak
- Geri alma taleplerinin nasıl işlendiğine dair yazışma zinciri
Kurula Gitmeden Önceki Zorunlu Durak
Kurula şikâyet yolunun açılabilmesi için önce veri sorumlusuna başvurulmuş olması gerekir. Veri sorumlusunun bu başvuruyu en geç otuz gün içinde sonuçlandırması beklenir. Talebin reddedilmesi, yetersiz cevap verilmesi veya hiç cevap verilmemesi hâlinde, cevabın öğrenildiği tarihten itibaren otuz ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış günlük süre içinde Kurula şikâyette bulunulabilir. Doğrudan Kurula yapılan şikâyetler bu ön başvuru koşulu nedeniyle işleme alınmayabilir ve bu sırada süreler işlemeye devam eder.
İdari Yol ile Yargı Yolunu Ayırmak
Kurul kararı idari nitelikte olup ihlalin tespiti ve idari yaptırım üretir; kişilik hakkı ihlalinden doğan maddi ve manevi tazminat talepleri ise adli yargıda ileri sürülür. Verinin silinmesi talebiyle tazminat talebinin aynı başvuruda birleştirilmesi, her ikisinin de gecikmesine yol açabilir. Kurul kararına karşı ise idari yargı yolu açıktır ve buradaki süre, kararın tebliğ tarihine bağlıdır.
Cevap Yazısını Delile Dönüştürmek
Veri sorumlusuna yapılan başvurunun asıl işlevi, karşı tarafı yazılı bir açıklama yapmaya zorlamaktır. Verilen cevapta işleme sebebinin açıkça belirtilmemesi veya sonradan değiştirilmesi, şikâyet aşamasında güçlü bir dayanak oluşturur. Bu nedenle başvuru metni genel şikâyet cümleleriyle değil, hangi verinin hangi tarihte hangi amaçla işlendiğine ilişkin somut sorularla kurulmalıdır.
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar. Veri kategorisi, işleme amacı ve aktarım yapısı sonucu değiştirebileceğinden, başvurunuzu göndermeden önce metni hukuki açıdan gözden geçirtmenizde yarar vardır.