Aydınlatma yükümlülüğü, kişisel veri işlemenin en görünür ama uygulamada en sık atlanan halkasıdır. Metin sitede yayımlanmış olsa bile ilgili kişiye veri işleme anında ve anlaşılabilir biçimde sunulmadıysa ihlal tartışması doğar. Bu rehber, aydınlatma temelli bir uyuşmazlıkta şikayetin nereye yapılacağını, kararın hangi yargı kolunda denetleneceğini ve delil boşluğunun bu haritayı nasıl bozduğunu ele alır.
Kurula Gitmeden Önceki Zorunlu Halka
6698 sayılı Kanun, Kurula şikayetten önce veri sorumlusuna başvuruyu zorunlu tutar. Veri sorumlusu talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırır; cevabın öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde şikayet yolu açıktır. Bu halkayı atlayan dosya esasa hiç girilmeden geri döner ve arada geçen zaman, şikayet süresini de tüketebilir.
Kurul Kararının Denetimi Hangi Mahkemede
Kurul kararı bir idari işlemdir; iptali idari yargıda istenir ve İYUK’taki dava açma süresi işlemeye başlar. Buna karşılık aydınlatmanın hiç veya gereği gibi yapılmamasından doğduğu ileri sürülen maddi ve manevi zarar talebi, genel hükümler çerçevesinde adli yargıda görülür. İdari para cezalarına karşı başvurulacak merci bakımından uygulamada farklı görüşler bulunduğundan, tebliğ edilen karar metnindeki başvuru yolu bilgisi güncel yargısal uygulamayla birlikte okunmalıdır.
Delil Boşluğu Yetki Tartışmasını Nasıl Kilitler
Aydınlatmanın yapıldığını ispat yükü ağırlıklı olarak veri sorumlusundadır; ancak ilgili kişi de ihlalin varlığını, tarihini ve kendisine yansıyan somut sonucu ortaya koymak zorundadır. Tarihsiz ekran görüntüsü, saklanmamış çerez onay kaydı veya teslim kanıtı bulunmayan başvuru e-postası, dosyayı hangi mahkeme sorusuna gelmeden ihlal var mı aşamasında durdurur.
Dosyayı Ayakta Tutan Kayıtlar
- Aydınlatma metninin sunulduğu ekranın tarih ve saat bilgisiyle alınmış görüntüsü
- Veri sorumlusuna yapılan başvurunun tebliğ veya teslim kaydı
- Verinin hangi kanaldan toplandığını gösteren sözleşme, form veya kayıt örneği
- Cevap yazısının tamamı; kısmi cevaplar ayrıca not edilmelidir
- İhlalin doğurduğu somut sonuca ilişkin yazışma ve bildirimler
Ret Halinde İkinci Hamle
Şikayetin reddi veya eksik inceleme sonucu, dosyanın kapandığı anlamına gelmez. Bu aşamada yapılması gereken, aynı talebi tekrarlamak yerine ret gerekçesini hedef alan yeni bir kurgu oluşturmaktır: gerekçe ispat yetersizliğine dayanıyorsa eksik kayıt tamamlanır, hukuki nitelendirmeye dayanıyorsa talep açık rıza, veri güvenliği veya silme gibi ayrı bir yükümlülük başlığına taşınır. Süre hesabında tebliğ tarihi esas alınır ve ara kontrol noktaları takvime işlenir.
Buradaki değerlendirmeler genel bilgilendirme niteliğindedir. Veri kategorisi, işleme amacı ve tarafların sıfatı değiştiğinde görevli merci ve süreler de değişebileceğinden, kendi dosyanız için ayrı bir hukuki inceleme yaptırmanız yerinde olur.