Bir veri ihlali yaşandığında ilgili kişinin önünde tek bir yol yoktur; birbirinden bağımsız işleyen üç kanal bulunur. Bunları karıştırmak, hem zaman kaybına hem de yanlış mercie başvurma nedeniyle taleplerin sonuçsuz kalmasına yol açar. Aşağıda 6698 sayılı KVKK ve 5651 sayılı Kanun çerçevesinde hangi talebin hangi mercide ileri sürüleceği ele alınmaktadır.
İhlal Bildirimi Kimin Yükümlülüğü?
Kişisel verilerin hukuka aykırı olarak başkaları tarafından elde edilmesi hâlinde bildirim yükümlülüğü veri sorumlusuna aittir. Bildirim hem Kurula hem de ihlalden etkilenen ilgili kişilere yapılır ve Kurul düzenlemesinde bunun en kısa sürede gerçekleştirilmesi öngörülmüştür. İlgili kişi bakımından bu bildirimin taşıdığı önem, ihlalin öğrenildiği tarihi belgelemesidir; sonraki başvuruların takvimi bu tarihe göre kurulur.
Birinci Kanal: Veri Sorumlusuna Başvuru ve Kurul Şikâyeti
Kanun, doğrudan Kurula gidilmesine değil, önce veri sorumlusuna başvurulmasına dayanan bir sıra öngörmüştür. Başvurunun reddedilmesi, verilen cevabın yetersiz olması veya süresinde cevap verilmemesi hâlinde Kurula şikâyet yolu açılır. Şikâyet için öngörülen süre, cevabın öğrenilmesinden itibaren işleyen bir süre ile başvuru tarihinden itibaren işleyen üst süre biçiminde iki kademelidir. Bu nedenle başvurunun ulaştığı tarihin ispatı, sürecin en kritik belgesidir.
İkinci Kanal: Kurul Kararına Karşı İdari Yargı
Kurul, şikâyet üzerine idari yaptırım uygulayabilir veya talebi reddedebilir. Kurulun kararları idari işlem niteliğinde olduğundan, bunlara karşı idare mahkemesinde dava açılır. Burada tartışılan şey ilgili kişinin zararı değil, işlemin hukuka uygunluğudur. Veri sorumlusu bakımından da aynı yol geçerlidir; uygulanan idari para cezasına karşı yargı yolu açıktır.
Üçüncü Kanal: Tazminat ve Kişilik Hakkı
- Kişilik hakkı ihlalinden doğan maddi ve manevi tazminat talepleri genel mahkemelerde ileri sürülür; Kurul bu konuda karar veremez.
- Kurula şikâyet edilmiş olması tazminat davası açmaya engel değildir, ikisi paralel yürüyebilir.
- Veriler internette yayılmışsa, içeriğe erişimin engellenmesi talebi 5651 sayılı Kanun kapsamında ayrıca değerlendirilir.
- İhlal aynı zamanda bir suç oluşturuyorsa, ceza soruşturması dördüncü ve bağımsız bir kanaldır.
Tebligatın Kaçırılması Riski
Kurul kararlarının ve veri sorumlusu cevaplarının elektronik yolla iletildiği durumlarda, bildirim kutusunun düzenli kontrol edilmemesi süre kaybına yol açar. Başvuruda güncel elektronik adres bildirmek, adres değişikliğini gecikmeden iletmek ve gelen her bildirimin tarihini kaydetmek basit ama etkili bir korumadır.
Veri ihlali dosyaları, ihlalin kapsamına ve etkilenen veri kategorisine göre farklı stratejiler gerektirir. Buradaki genel çerçeveyi somut olayınıza uyarlarken hukuki değerlendirme almanız yerinde olacaktır.