Kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi veya bir güvenlik ihlaliyle üçüncü kişilerin eline geçmesi hâlinde ilgili kişinin izleyeceği yol kanunda sıralı biçimde düzenlenmiştir. Bu sırayı atlayan başvurular, esasa hiç girilmeden usulden reddedilir. Aşağıda KVKK (6698) ve ilgili düzenlemeler çerçevesinde şikâyet mekanizması ve mahkeme analizi ele alınmaktadır.
Sıra bozulamaz: önce veri sorumlusuna başvuru
İlgili kişi, talebini öncelikle veri sorumlusuna yazılı olarak veya Kurulun belirlediği yöntemlerle iletmek zorundadır. Veri sorumlusuna başvuru tüketilmeden doğrudan Kurula yapılan şikâyet incelenmez. Başvuru dilekçesinde kimlik bilgileri, tebligata esas adres, talebin konusu ve dayanağı ile varsa bilgi ve belgeler yer almalıdır. Veri sorumlusunun kim olduğu (uygulamayı işleten şirket mi, hizmet aldığı sağlayıcı mı) baştan doğru belirlenmezse süreç en başa döner.
Süreler nasıl işler?
- Veri sorumlusu, başvuruyu en geç otuz gün içinde sonuçlandırır.
- Başvuru reddedilir, verilen cevap yetersiz bulunur veya hiç cevap verilmezse; ilgili kişi cevabı öğrendiği tarihten itibaren otuz ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyette bulunur.
- Bu süreler hak düşürücüdür; "cevap gelmedi, bekliyorum" yaklaşımı en sık görülen hak kaybı nedenidir.
- Kişilik hakları ihlal edilenlerin genel hükümlere göre tazminat talep etme hakkı bu süreçten bağımsız olarak saklıdır.
Veri sorumlusu tarafındaki yükümlülük
Bir veri ihlali gerçekleştiğinde veri sorumlusu, ihlali öğrendiğinden itibaren Kurul düzenlemelerinde belirlenen en kısa süre içinde hem Kurula hem etkilenen ilgili kişilere bildirim yapmakla yükümlüdür. Bildirimin gecikmesi ya da hiç yapılmaması, ihlalin kendisinden ayrı bir aykırılık olarak değerlendirilir. Şikâyet dilekçesinde ihlalin ne zaman öğrenildiği ve bildirimin yapılıp yapılmadığı ayrıca belirtilmelidir.
Şikâyet dosyasını güçlendiren unsurlar
- Veri sorumlusuna yapılan başvurunun tarihini ispatlayan kayıt (KEP, iadeli taahhüt, sistem çıktısı).
- Verinin size ait olduğunu ve nerede görüldüğünü gösteren ekran görüntüleri.
- Aydınlatma metni ve açık rıza kaydının ilgili sürümü.
- İhlal sonrası gelen şüpheli mesaj, arama veya işlem kayıtları.
Kurul kararına karşı hangi mahkeme?
Kurul kararlarına karşı idari yargı yolu öngörülmüştür ve dava, kural olarak Kurulun bulunduğu yer idare mahkemesinde açılır. İdari para cezalarına itirazın hangi mercie yapılacağına ilişkin düzenleme değişikliğe uğradığından, kararın tebliğ evrakında gösterilen kanun yolu ve süre bilgisi mutlaka esas alınmalı, eski uygulamaya göre hareket edilmemelidir. Süre, kararın usulüne uygun tebliğinden itibaren işler.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. İhlalin niteliği, veri kategorisi ve veri sorumlusunun konumu izlenecek yolu değiştirebileceğinden, süreler işlemeye başlamadan hukuki değerlendirme almanız yerinde olur.