Boşanma dosyalarında sonucu belirleyen unsurlardan biri, iddiaların gücü kadar bunların ne zaman ileri sürüldüğüdür. Bazı boşanma sebepleri belirli süre içinde dava açılmasını gerektirir; bu süreler geçtiğinde olay ispat edilse bile o sebebe dayanılamaz. Aşağıda boşanma sürecinde dava süresi ve başvuru sırası ele alınmaktadır.
Sebebe bağlı süreler
TMK, bazı özel boşanma sebeplerinde dava hakkının, sebebin öğrenilmesinden itibaren altı ay ve her hâlde olayın üzerinden beş yıl geçmekle düşeceğini öngörür. Ayrıca affeden tarafın dava hakkı bulunmaz. Bu nedenle olayın öğrenildiği tarih ile dava tarihi arasındaki mesafe, karşı tarafın ilk savunmasında gündeme getireceği konudur. Öğrenme anını gösteren mesaj, tanık beyanı veya yazışma dosyada hazır bulunmalıdır.
Anlaşmalı ve çekişmeli yol ayrımı
Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi ve hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerini serbestçe açıkladığına kanaat getirmesi gerekir. Protokolde velayet, nafaka ve mal paylaşımına ilişkin düzenlemeler açık olmalıdır. Belirsiz bırakılan bir kalem, dosyanın çekişmeli hâle dönmesine ve sürecin uzamasına yol açar.
Ret kararından sonra fiili ayrılık
Boşanma davası reddedilirse ve kararın kesinleşmesinden itibaren üç yıl geçtiği hâlde ortak hayat yeniden kurulamamışsa, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır ve yeniden dava açılabilir. Bu yolda kritik olan, kesinleşme tarihinin ve ayrı yaşamanın belgelenmesidir; adres kayıtları, kira sözleşmeleri ve fatura abonelikleri bu noktada işlev görür.
Aile mahkemesi ve usul çerçevesi
Dava, 4787 sayılı Kanun uyarınca kurulan aile mahkemelerinde görülür; yargılama usulü bakımından HMK hükümleri uygulanır. Delillerin dilekçeler aşamasında gösterilmesi, sonradan delil sunma imkânının sınırlı olması ve tanık listesinin süresinde verilmesi bu çerçevede önem taşır. Süresinde bildirilmeyen delil, içeriği ne kadar güçlü olursa olsun değerlendirilmeyebilir.
Geçici tedbirleri ihmal etmemek
- Barınma ve nafakaya ilişkin geçici düzenlemeler dava ile birlikte talep edilir.
- Çocuğun kişisel ilişkisine dair talep açık ve uygulanabilir biçimde yazılır.
- Koruma tedbiri gerektiren durumlarda başvuru ayrıca ve gecikmeden yapılır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; her ailenin durumu ve olayların gelişim sırası sonucu değiştirir. Süreye tabi bir sebebe dayanacaksanız, öğrenme tarihinizi netleştirerek en kısa sürede hukuki değerlendirme almanız yerinde olacaktır.