Anlaşmalı boşanmada tarafların üzerinde en hızlı uzlaştığı, sonradan ise en çok sorun çıkan başlık genellikle velayet düzenlemesidir. Sorunun kaynağı çoğu zaman kötü niyet değil, protokol metninin uygulanabilir biçimde yazılmamasıdır. TMK, HMK ve 4787 sayılı Kanun ekseninde bu rehber, protokolün icra edilebilirliğine ve sonradan doğan taleplerin zamanlamasına odaklanır.
İcra Edilebilir Protokol Ne Demektir?
Bir protokol hükmü, üçüncü bir kişi eline aldığında tereddütsüz uygulayabiliyorsa icra edilebilir sayılır. Uygun aralıklarla görüşme sağlanacaktır ifadesi bu testi geçemez. Buna karşılık haftanın hangi günü, saat kaçta, nereden teslim alınıp nereye bırakılacağı yazılmış bir hüküm uygulanabilir. Mahkeme kararına dönüşen metin, ileride uyuşmazlık çıktığında yorumlanacak tek belge olacağından, belirsizlik doğrudan çocuğun aleyhine işler.
Takvimde Boşluk Bırakmayın
- Okul dönemi ve tatil dönemi için ayrı takvim kurulması.
- Dinî bayramlar, yılbaşı, doğum günleri ve karne günü gibi özel günlerin yıllara göre paylaştırılması.
- Yurt içi ve yurt dışı seyahatlerde izin usulünün ve bildirim süresinin belirlenmesi.
- Teslim yerinin ve gecikme hâlinde uygulanacak bekleme süresinin yazılması.
- Sağlık, eğitim ve psikolojik destek kararlarında ortak karar alınacak konuların sayılması.
- İletişim yönteminin ve sıklığının somut biçimde tanımlanması.
Hâkimin Denetimi Protokolü Bağlamaz mı?
Anlaşmalı boşanmada hâkim, tarafların iradesiyle bağlı değildir; çocuğun üstün yararı gerektiriyorsa düzenlemede değişiklik yapılmasını isteyebilir. Bu nedenle protokol yazılırken yalnızca tarafların menfaat dengesi değil, çocuğun yaşı, okul düzeni ve alışkanlıkları da gerekçelendirilmelidir. Gerekçesi açıklanmış bir düzenleme, hâkim denetiminden geçme ihtimali daha yüksek bir metindir.
Uygulama Aksarsa Süre Nasıl İşler?
Kişisel ilişki kurulmasına ilişkin kararların yerine getirilmesi, mevzuattaki değişiklikle birlikte adli destek ve mağdur hizmetleri birimleri eliyle yürütülmektedir. Uygulamada aksama yaşandığında ihlalin tarih tarih kayda geçirilmesi gerekir; çünkü velayetin değiştirilmesi talebi, geçmişteki dağınık şikâyetlere değil, süreklilik gösteren somut olgulara dayanmak zorundadır. Ayrıca boşanma kararına karşı kanun yolu süresi kısa olduğundan, protokoldeki bir hükmün baştan sakat olduğu düşünülüyorsa bunun kararın kesinleşmesi beklenmeden değerlendirilmesi gerekir. Kesinleşmiş bir karardan sonra ise yol, değişen koşullara dayalı yeni bir dava açmaktır.
Burada anlatılanlar genel çerçeveyi gösterir. Her ailenin düzeni farklı olduğundan, protokol metninin somut koşullara göre bir hukukçu ile birlikte kaleme alınması önerilir.