Kambiyo senetlerinden doğan uyuşmazlıklarda alacaklının önündeki ilk tercih, doğrudan icra takibi başlatmak ile dava açmak arasındadır ve bu tercih uygulanacak usulü tamamen değiştirir. TTK, TBK ve 6102 sayılı Kanun ekseninde işleyen sistemde en sık yapılan hata, ticari dava şartı olan arabuluculuğun kapsamının yanlış okunmasıdır.
Ticari Dava Şartının Kapsamı
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri ticari dava niteliğindeyse, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur. Bu zorunluluk davalar için geçerlidir; icra takibi başlatmak veya ihtiyati haciz talep etmek dava sayılmadığından ayrı değerlendirilir. Kapsam dışı olduğu düşünülerek doğrudan açılan davalar, esasa girilmeden usulden reddedilir.
Takip Yolu ile Dava Yolunun Ayrımı
Kambiyo senedine dayalı takip, alacaklıya hızlı bir yol sunar; ancak senedin şekil şartlarını taşımaması halinde bu yol kapanır ve alacak genel hükümlere göre istenir. Borçlu tarafında ise takibe yapılacak itirazın merci ve süresi, genel haciz yolundan farklıdır. Alacaklı ile borçlunun aynı dosyada farklı usullere tabi olması, her iki tarafın da takvimi ayrı ayrı kurmasını gerektirir.
Senedin Şekil Şartlarını Baştan Kontrol Edin
- Senet ve çekte kanunun aradığı zorunlu unsurların tamlığı incelenmelidir.
- Keşide yeri, tarih ve imza konularındaki eksiklikler sonucu değiştirir.
- Ciro zincirinin kesintisiz olup olmadığı takipten önce kontrol edilmelidir.
- Aval veren bulunuyorsa sorumluluğun kapsamı ayrıca değerlendirilmelidir.
- Bankaya ibraz ve karşılıksız işlemine ilişkin kayıtlar dosyaya alınmalıdır.
Görev Kuralının Sertliği
Ticari nitelikteki uyuşmazlıklarda asliye ticaret mahkemesi görevlidir ve görev dava şartı olduğundan taraflar anlaşarak bunu değiştiremez. Tarafların tacir olup olmadığı, işin ticari işletmeyle ilgisi ve senedin düzenlenme sebebi bu değerlendirmede rol oynar. Yanlış mahkemede açılan dava görevsizlikle sonuçlanır; bu sırada arabuluculuk son tutanağının geçerliliği ve süreler ayrıca tartışma konusu olur.
Arabuluculuk Tutanağının Yazımı
Anlaşmama ile sonuçlanan görüşmelerde son tutanağın, uyuşmazlığın konusunu ve tarafları doğru şekilde yansıtması gerekir. Tutanakta yer almayan bir talebin sonradan davaya eklenmesi sorun yaratabilir. Anlaşma sağlanırsa, tutanağın icra edilebilirliği ve ödeme takviminin açık yazılması, ileride yeni bir uyuşmazlık doğmasını engeller.
Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir; senedin türü ve tarafların sıfatı uygulanacak usulü değiştirebilir. Takip başlatmadan veya dava açmadan önce dosyanızın hukuki nitelendirmesinin yapılması, tekrar başa dönmenizi önler.