Kambiyo senetlerine dayalı takiplerde tarafların en çok zaman kaybettiği tartışma, çoğu zaman borcun varlığı değil takibin nerede yürütüleceğidir. TTK ile 6102 sayılı düzenleme ve TBK birlikte değerlendirildiğinde yetki, hem alacaklının seçim hakkını hem de borçlunun kısa süreli itiraz imkânını ilgilendirir. Yetki itirazının zamanında ve doğru biçimde yapılmaması, tipik bir usule aykırı işlem olarak dosyanın uzak bir ilde sürüklenmesine yol açar.
Önce Senedin Kambiyo Vasfı
Yetki tartışmasına girmeden önce belgenin kambiyo senedi sayılıp sayılmadığı denetlenmelidir. Şekil şartlarındaki bir eksiklik senedi adi bir belgeye dönüştürebilir; bu durumda takip yolu da değişir. Düzenleme yeri ve tarihi, keşideci imzası, bedel ve ödeme yeri kayıtları, ciro zincirinin kesintisizliği tek tek kontrol edilmelidir. Ciro silsilesindeki bir kopukluk, hamilin yetkili hamil sıfatını tartışmalı hâle getirir.
Yetkili Yerin Belirlenmesi
Takip yeri bakımından borçlunun yerleşim yeri ile senetten doğan borcun ödeneceği yer belirleyici olur; senette ödeme yeri gösterilmemişse kanuni karineler devreye girer. Sözleşmeye dayalı bir yetki kaydı varsa, tarafların tacir olup olmadığına göre bu kaydın geçerliliği farklı değerlendirilir. Alacaklının birden çok yerde takip başlatma imkânı bulunsa da, seçilen yerin dayanağı takip talebinde gösterilebilir olmalıdır.
İtirazın Süresi ve Mercii
Kambiyo senetlerine özgü takipte borçlunun elindeki süre kısadır ve ödeme emrinin tebliğiyle işlemeye başlar. Yetkiye, imzaya ve borca itiraz farklı sonuçlar doğurur; hepsi birlikte ileri sürülecekse sıralamanın doğru kurulması gerekir. İmza itirazının ayrıca ve açıkça yapılması, sonradan bilirkişi incelemesine gidilmesinin ön koşuludur. İtirazın icra dairesine mi icra mahkemesine mi yöneltileceği konusundaki karışıklık, uygulamada en sık rastlanan hak kaybı nedenidir.
Takibin Durması ve Teminat
Bu takip türünde itiraz kendiliğinden takibi durdurmaz; durdurma için ayrıca karar alınması ve çoğu hâlde teminat gündeme gelir. Bu nedenle itiraz dilekçesiyle birlikte durdurma talebinin de gerekçelendirilmesi gerekir.
Kontrol Listesi
- Senedin şekil şartları eksiksiz mi?
- Ciro zinciri kesintisiz mi?
- Ödeme emri tebliğ tarihi belgeyle sabit mi?
- Yetki itirazı, itiraz sebepleri arasında açıkça yazıldı mı?
- Zamanaşımı def'i değerlendirildi mi?
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; senedin türü ve tebligat tarihleri sonucu değiştirir. Ödeme emri elinize ulaştıysa süre çok kısa işlediğinden, gecikmeden hukuki destek almanız önerilir.