Ticari ilişkilerde haksız rekabet iddiası çoğu zaman sözleşmesel bir bağın gölgesinde doğar. 6102 sayılı TTK ile TBK hükümlerinin birlikte uygulandığı bu uyuşmazlıklarda tarafların arasında bir tahkim şartı bulunduğunda, önce hangi merciin yetkili olduğu sorusu çözülmelidir. Yanlış mercie başvuru, esasa hiç girilmeden zaman ve masraf kaybına yol açar.
Tahkim Şartı Haksız Rekabeti Kapsıyor mu?
Sözleşmeye konulan tahkim kaydının kapsamı, çoğunlukla sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarla sınırlı yazılır. Haksız rekabet iddiası ise kaynağını sözleşmeden değil, hukuka aykırı ticari davranıştan alabilir. Bu nedenle ilk yapılacak iş, tahkim şartının lafzını dikkatle okumak ve iddianın sözleşmesel yükümlülük ihlali mi yoksa bağımsız bir haksız fiil mi olduğunu belirlemektir.
Tahkim ile Mahkeme Arasında Seçim
- Gizlilik ihtiyacı: ticari sır içeren dosyalarda kapalı süreç tercih edilebilir
- Hız beklentisi ile hakem heyeti kurulum süresinin karşılaştırılması
- Maliyet yapısının uyuşmazlık değeriyle orantılı olup olmadığı
- Kararın icra edilebilirliği ve yabancı unsur bulunup bulunmadığı
- Üçüncü kişilere yöneltilecek taleplerin tahkim dışında kalması ihtimali
Geçici Hukuki Koruma İhtiyacı
Haksız rekabet dosyalarında zamanın kendisi bir zarar unsurudur; devam eden bir tanıtım veya taklit uygulaması her gün etkisini büyütür. Bu nedenle esas talepten önce durdurma ve önleme yönündeki geçici koruma talepleri gündeme gelir. Tahkim süreci başlamış olsa dahi acil koruma taleplerinin nereye yöneltileceği, sözleşme metni ve uygulanacak usul kurallarıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Delil Toplarken Sınırı Aşmamak
Rakip işletmeye ait bilgilerin elde ediliş biçimi, delilin kaderini belirler. Hukuka aykırı yolla elde edilen kayıtlar yalnızca dosyada değersiz kalmaz, ayrıca başvuran taraf aleyhine sorumluluk doğurabilir. Piyasadan usulüne uygun numune alımı, açık kaynak üzerinden tarih damgalı kayıt, noter aracılığıyla tespit ve müşteri beyanları daha güvenli bir zemin sunar.
Karar Sonrası: Uygulanabilirlik
Bir hakem kararının değeri, uygulanabilirliği kadardır. Kararda yer alan yasaklama hükmünün kapsamı belirsizse infaz aşamasında yeniden tartışma doğar. Bu nedenle talep, hangi davranışın hangi kapsamda durdurulacağını ölçülebilir biçimde ifade etmeli; ilan ve düzeltme talepleri de somut olarak tanımlanmalıdır.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır. Tahkim şartının kapsamı ve haksız rekabet iddiasının niteliği dosyadan dosyaya değişir; başvuru yolunu seçmeden önce sözleşme metninin hukuki incelemeden geçirilmesinde yarar vardır.