Ticari uyuşmazlıklarda taraflar, sözleşmeye koydukları bir maddeyle ileride hangi delillerin geçerli sayılacağını önceden belirlemek isteyebilir. Haksız rekabet iddiaları söz konusu olduğunda ise bu maddenin ne kadar iş göreceği ayrı bir tartışmadır.
Delil Sözleşmesi Ne Yapar, Ne Yapamaz
Hukuk Muhakemeleri Kanunu, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri konularda delil sözleşmesi yapmasına imkan tanır. Ancak bu sözleşme, tarafların iradesine bırakılmamış alanlarda ve kanunun aradığı ispat biçimlerini tamamen dışlayacak şekilde işletilemez. Haksız rekabet, yalnızca iki taraf arasındaki bir borç ilişkisi değil, piyasa düzenini de ilgilendiren bir alan olduğundan, sözleşmeyle getirilen ispat kısıtlarının kapsamı dar yorumlanabilir. Bu nedenle sözleşmedeki maddeye güvenip delil toplamayı ihmal etmek riskli bir tercihtir.
Haksız Rekabette İspatın Konusu
Türk Ticaret Kanunu kapsamındaki haksız rekabet iddialarında ispat edilmesi gereken üç ayrı halka vardır: dürüstlük kuralına aykırı davranışın varlığı, bu davranışın rakipler veya müşteriler bakımından doğurduğu etki ve zarar ile davranış arasındaki bağ. Yalnızca birinci halkaya odaklanan dosyalar, tazminat aşamasında zayıf kalır. Bu nedenle davranışın tespitine yönelik deliller ile ekonomik sonucu gösteren deliller ayrı klasörlerde toplanmalıdır.
Delilin Ömrü Kısadır
- İnternet sitesi ve sosyal medya içerikleri tarih görünecek biçimde tespit edilmelidir
- Reklam, katalog ve ambalaj örnekleri fiziken saklanmalıdır
- Müşteri kaymasını gösteren satış verileri dönemsel karşılaştırmayla sunulmalıdır
- Çalışan geçişleri ve müşteri listesi kullanımı iddialarında tarih sıralaması kurulmalıdır
- Değişmesi muhtemel durumlar için dava öncesi delil tespiti değerlendirilmelidir
İhtiyati Tedbirin Zamanlaması
Devam eden bir haksız rekabette gecikme, zararın büyümesinden öte, tedbir talebinin gerekçesini de zayıflatır. Tedbir istenirken talebin kapsamı somut olarak sınırlandırılmalı; hangi eylemin durdurulmasının istendiği ölçülebilir biçimde yazılmalıdır. Genel ifadelerle kurulan tedbir talepleri uygulanabilirlik sorunu doğurur.
Ticari Sır ile Delil Sunma Dengesi
Zararın ispatı için sunulacak verilerin bir kısmı ticari sır niteliğinde olabilir. Bu durumda belgenin tamamını dosyaya koymak yerine, gerekli kısmın sunulması ve gizlilik talebinin ayrıca dile getirilmesi tercih edilebilir. Dengeyi kurmadan yapılan geniş ibraz, karşı taraf lehine bilgi akışına dönüşebilir.
Bu yazı genel çerçeve sunar. Sözleşme metniniz ve piyasa koşullarınız stratejinizi değiştirebileceğinden, dava öncesinde dosyanın bir hukukçuyla birlikte planlanması yerinde olur.